نگرشى بر مقاله بسط و قبض تئوريك شريعت دكتر عبد الكريم سروش (فارسى) — الصفحة ٢١٠

ناحيهء سوّم : حجّيّت ظهورات قرآن بنابر اصل عقلائى غير قابل ترديد

بِرَأْيِهِ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّار . « 1 »

« كسى كه قرآن را مطابق رأى خود تفسير كند ، بايد براى نشيمنگاهش محلّى را از آتش بجويد و در آن اقامت كند . »

و در نبوىّ ديگر است : مَنْ قَالَ فِى الْقُرْءَانِ بِغَيْرِ عِلْمٍ فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ . « 2 »

« كسى كه در قرآن بدون يقين سخنى براند ، بايد براى نشيمنگاهش جائى را در آتش براى خود اتّخاذ كند . »

و در نبوىّ سوّم است : مَنْ فَسَّرَ الْقُرْءَانَ بِرَأْيِهِ فَقَدِ افْتَرَى عَلَى اللَهِ الْكَذِبَ . « 3 »

« كسى كه قرآن را به رأى خود تفسير كند تحقيقاً از روى كذب و دروغ برخداوند بهتان بسته است . »

و در نبوىّ چهارم كه عامّى است وارد است كه : مَنْ فَسَّرَ الْقُرْءَانَ بِرَأْيِهِ فَأَصَابَ فَقَدْ أَخْطَأَ . « 4 »

« كسى كه قرآن را به رأى خود تفسير كند ، اگر احياناً تفسيرش نيز درست درآيد ، تحقيقاً خطا كرده است . »

و از رسول خدا و ائمّه طاهرين كه قائم مقام او هستند روايت شده است كه :

إنَّ تَفْسِيرَ الْقُرْءَانِ لَا يَجُوزُ إلَّا بِالاثَرِ الصَّحِيحِ وَ النَّصِّ الصَّرِيحِ . « 5 »

« تفسير قرآن جائز نيست مگر با خبر صحيح و نصّى كه صراحت بر مدلول و مراد داشته باشد . »

و از « تفسير عيّاشى » از حضرت صادق عليه السّلام مروىّ است كه فرمود :

مَنْ فَسَّرَ الْقُرْءَانَ بِرَأْيِهِ ، إنْ أَصَابَ لَمْ يُؤجَرْ وَ إنْ أَخْطَأَ فَهُوَ أَبْعَدُ مِنَ السَّمَآءِ . « 6 »

( 1 ) « رسائل » شيخ مرتضى انصارى ، باب حجّيّت ظنّ ، از طبع محشّى طهران ، ص 6 0 ؛ مقدّمه خامسه تفسير « صافى » طبع رحلى سنگى ، ص 9 ( 2 ) « رسائل » شيخ مرتضى انصارى ، باب حجّيّت ظنّ ، از طبع محشّى طهران ، ص 60 ( 3 ) « رسائل » شيخ مرتضى انصارى ، باب حجّيّت ظنّ ، از طبع محشّى طهران ، ص 60 ( 4 ) « رسائل » شيخ مرتضى انصارى ، باب حجّيّت ظنّ ، از طبع محشّى طهران ، ص 61 ؛ مقدّمه خامسه تفسير « صافى » طبع رحلى سنگى ، ص 9 ( 5 ) « رسائل » شيخ مرتضى انصارى ، باب حجّيّت ظنّ ، از طبع محشّى طهران ، ص 61 ؛ مقدّمه خامسه تفسير « صافى » طبع رحلى سنگى ، ص 9 ( 6 ) « رسائل » شيخ مرتضى انصارى ، باب حجّيّت ظنّ ، ص 61 ؛ با مقدّمهء خامسهء تفسير « صافى » ص 9