سر الفتوح ناظر بر پرواز روح (ضميمه فقهاى حكيم) (فارسى) — الصفحة ١٨٠
فهرست منابع 267
هيچ مكان خالى بين آنها وجود ندارد چگونه مىتواند نزول و عروج ملائكه را در آسمانها بپذيرد ؟
7 - كسى كه مىگويد : ما فوق أفلاك و آسمانها عناصر وجود ندارند چگونه مىتواند بهشت جسمانى را در آسمانها بپذيرد ؟ »
اين مطالب خلاصهء إشكالات ايشان در ردّ حكما و فلاسفه بود ؛ و ايشان مدّعى هستند كه اين نظريّات با شرايع إلهى منافات دارد .
حال بايد به بررسى اين ايرادات كه مجموعاً در پنج محور خلاصه مىشود بپردازيم تا صحّت و سقم اين إشكالات مشخّص گردد :
1 - اشكال بر قاعدهء الواحد :
حكما در علم حكمت قاعده‌اى را بيان فرموده‌اند كه : از موجود واحد بسيط جز يك وجود واحد نمىتواند صادر شود ، و صدور كثير از وجود واحد عقلًا محال است . برهان اين قاعده را نيز به تفصيل در كتب خود آورده‌اند كه فعلًا مجال بيان آن وجود ندارد ، فقط مىخواهيم بررسى كنيم اگر كسى چنين عقيده‌اى داشته باشد آيا با اختيار خداوند متعال و فعّال بودن او تنافى دارد ؟
گروهى نظير مرحوم علّامهء مجلسى معتقدند : پذيرش اين قاعده به معناى محدوديّت قدرت پروردگار است ، چرا كه در چنين فرضى بايد گفت : خداوند نمىتواند بيش از يك موجود بيافريند .
ولى اين إشكال را فلاسفه از دير باز پاسخ داده‌اند كه : طبق برهان عقلى صدور كثير از خداوند محال است ؛ و چيزى كه محال