روح مجرد (يادنامه موحد عظيم و عارف كبير حاج سيد هاشم موسوى حداد) (فارسى) — الصفحة ٣٧٣

تحقيقى از مصنّف دربارهء حقيقت وحدت وجود

تحقيقى از مصنّف دربارهء حقيقت وحدت وجود

تحقيقى از مصنّف دربارهء حقيقت وحدت وجود

وحدت به معنى استقلال ذات حقّ تعالى شأنه در وجود است كه با وجود اين استقلال و عزّت ، هيچ موجود دگرى توان استقلال را نداشته و وجودش وجودى ظِلّى و تَبَعى است ، همچون سايهء شاخص كه به دنبال آن ميگردد . تمام موجودات وجودشان از حقّ است ؛ همه آيه و نماينده مىباشند . بنابراين همه ظهورات او مىباشند و تجلّيات ذات أقدس وى .

امّا ظاهر از مَظْهر جدا نيست ، و متجلِّى از متجلَّى فيه انفكاك نمىتواند داشته باشد ؛ و گرنه ديگر ظهور و تجلّى نيست ؛ آن وجودى است جدا و اين وجودى است جدا . در اين صورت عنوان مخلوق و ربط و رابطه برداشته مىشود و تمام كائنات مواليد خدا مىگردند ، درحالىكه او لَمْ يَلِدْ است . « 1 »

عينيّت حقّ با اشياء ، عينيّت ذات بسيط ما لا اسم له و لا رسم له با اشياء نيست ؛ زيرا آن قابل وصف نيست و اين اشياء به وصف مىآيند . او تعيّن و حدّ ندارد ؛ اينها همگى محدود و متعيّن هستند .

عينيّت به معنى عينيّت علّت با معلول ، و خالق با فعل ، و ظاهر با ظهور است . بدين معنى كه : اگر فرض رفع حدود و تعيّنات شود ، ديگر غير از وجود بَحْت و بسيط و مجرّد چيز ديگرى در ميان نمىماند و نمىتواند در ميان بماند .

وحدت وجود به معنى تعلّق و ربط حقيقى - نه اعتبارى و توهّمى و خيالى - همهء موجودات است با خالقشان ، و در اين صورت ديگر فرض زنگار استقلال در موجودات بى معنى مىشود . همه با خدا مربوط اند ؛ بلكه ربط صرف مىباشند . و خالق متعال كه حقيقت وجود و أصل الجودِ و الوُجود است با تمام اشياء معيّت دارد ؛ نه معيّت 1 + 1 كه اين غلط است و عين شرك است ؛ بلكه فى المَثَل مانند معيّت نفس ناطقه با بدن ، و معيّت عقل و اراده با أفعال

( 1 ) صدر آيه 3 ، از سورهء 112 : التّوحيد