توحيد علمى و عينى در مكاتيب حكمى و عرفانى ( به ضميمه تذييلات) (فارسى) — الصفحة ٥٥

مكتوب اوّل مرحوم سيّد در علّت عدم وصول عقل وجود به كمال عزّت حضرت حقّ تعالى

مكتوب اوّل مرحوم سيّد در علّت عدم وصول عقل وجود به كمال عزّت حضرت حقّ تعالى

مكتوب اوّل مرحوم سيّد در علّت عدم وصول عقل وجود به كمال عزّت حضرت حقّ تعالى

مكتوب أوّل مرحوم سيّد ( ره )

غرض از اين شعر ، اقامهء برهان است بر عدم بلوغ عقل به آن مقام شامخ - جلّ و علا - به طريق لِم كه استدلال از علّت به معلول باشد . چه در محلّ خود مقرّر است كه : وجود أشياء در علم حقّ مقدّم است بر وجود آنها در خارج ، بلكه از مبادى وجود آنهاست در خارج . و معلوم است كه : وجود علمى اشياء به اضافهء اشراقيّهء علميّهء حقّ است - جلَّ و عَلا - و معلوم است كه : عدم علّت ، علّتِ عدم معلول است . و حاصل معنى شعر آن است كه : او جَلَّ و عَلَا در مقام عزّ شامخ ، غير خود را نبيند ؛ و ادراك ننمايد ؛ و از خود خارج نشود ، كه اين علّت عدم أشياء است در آن مقام منيع . پس چگونه عقل فضلًا عن غيره ، تواند به آن مقام منيع برسد ، و حال آنكه فناء و اضمحلال آنها قبل از وصول به آن مقام خواهد بود ؟

قال علىّ بن الحسين عليهما السّلام :

وَ اسْتَعْلَى مُلْكُكَ عُلُوًّا ، سَقَطَتِ الاشْيَاءُ دُونَ بُلُوغِ أَمَدِهِ ، وَ لَا يَبْلُغُ أدْنَى مَا اسْتَأْثَرْتَ بِهِ مِنْ ذَلِكَ أَقْصَى نَعْتِ النّاعِتِينَ . ضَلَّتْ فِيكَ الصِّفَاتُ ! وَ تَفَسَّخَتْ دُونَكَ النُّعُوتُ ؛ وَ حَارَتْ فِى كِبْرِيائِكَ لَطَائِف الاوْهَامِ . « 1 » فَلَا يُدْرِكُهُ وَ لَا يَراهُ إلَّا هُوَ ، وَ لَا يَعْلَمُ مَا هُوَ إلَّا هُو .

لطيفهء مطلب چنان است كه معروض شد . ولى بار خدايا لَبَّيْك و سَعْدَيْك . اگر جان گيرنده تو باشى ؛ آن كس كه جان ندهد كيست ؟ ! ما هم با تو مىخواهيم ترا

( 1 ) دعاى سى و دوّم از صحيفهء كاملهء سجّاديّه .