توحيد علمى و عينى در مكاتيب حكمى و عرفانى ( به ضميمه تذييلات) (فارسى) — الصفحة ٤٥

وصولِ سى مرغ به كوه قاف ، و يافتن سيمرغ را

سيمرغ رسيده‌اند .

آرى آنان كه به كعبهء مقصود رسيدند ؛ و به قصر پادشاه و سلطان طيور و پرندگان درآمدند ؛ و حضور يافتند كه در دربار با عظمت و حشمت او داخل شوند ؛ سى مرغ بودند ؛ كه خورشيد أبديّت بر آنان بتافت و در برابر آئينهء جمال حقّ نما قرار گرفتند . و بيش از عكس رخسار سى مرغ در آن پيدا ننمودند ؛ و به حقيقت دريافتند كه : سيمرغ با حقيقتشان يكى است ؛ و در ميان آنها جدائى و دوئيّت نيست .

جان آن مرغان ز تشوير و حيا * شد فناى محض ، و تن شد توتيا

چون شدند از كُلّ كلّ پاك آن همه * يافتند از نور حضرت ، جان همه

باز از سر بندهء نوجان شدند * باز از نوعى دگر حيران شدند

كرده و ناكردهء ديرينه شان * پاك گشت و محو شد از سينه شان

آفتاب قربت از پِى شان بتافت * جمله را از پرتو آن ، جان بتافت

هم ز روى عكس سيمرغ جهان * چهرهء سيمرغ ديدند آن زمان

چون نگه كردند اين سى مرغ زود * بى شك اين سى مرغ آن سيمرغ بود

در تحيّر جمله سرگردان شدند * مىندانستند تا اين آن شدند

خويش را ديدند سى مرغ تمام * بود خود سيمرغ ، سى مرغ تمام

چون سوى سيمرغ كردندى نگاه * بودى آن سى مرغ آن آن جايگاه

ور به سوى خويشتن كردى نظر * بودى اين سيمرغ ايشان آن دگر

در نظر در هر دو كردندى به هم * هر دو يك سيمرغ بُد بى بيش و كم

بود اين يك آن و آن يك بود اين * در همه عالم كسى نشنود اين « 1 »

در اين حال كه همه غرق تحيّر بودند ؛ و در بحر تفكّر غوطه‌ور شدند ، و سِرِّ اين حقيقت را طلب كردند ، از جايگه جواب آمد كه :

هر كه آيد ، خويشتن بيند درو * جان و تن ، هم جان و تن بيند درو

چون شما سى مرغ اينجا آمديد * سى در اين آئينه پيدا آمديد « 2 »

( 1 ) « منطق الطّير » ص 300 . ( 2 ) نسخه بدل در تعليقه .