توحيد علمى و عينى در مكاتيب حكمى و عرفانى ( به ضميمه تذييلات) (فارسى) — الصفحة ٣٠١
تذييل هفتم بر مكتوب هفتم حضرت شيخ رضوان الله عليه
تذييل هفتم بر مكتوب هفتم حضرت شيخ رضوان الله عليه
تذييل هفتم بر مكتوب هفتم حضرت شيخ رضوان الله عليه
بسم الله الرّحمن الرّحيم
و صلّى الله على محمّد و آله الطّاهرين
و لعنة الله على أعدائهم أجمعين من الآن إلى يوم الدّين
مباحثات در توحيد وجود و صرافت و بساطت آن من جميع الوجوه ، در ميان اين دو عالِم بزرگوار ، به طول أنجاميد . نه شيخ مىخواهد از أصالتى را كه براى موجودات متعيّنه قائل است ، دست بردارد ؛ و نه سيّد مىخواهد از وحدت حقّهء حقيقيّهء ذات أقدس حقّ متعال صرف نظر نمايد ؛ و به گونهاى آن وجود را محدود بنمايد ؛ - گرچه به حدود عدميّه و نواقص باشد كه مرجعشان به سلب سلب است - .
در اين مكتوب مىبينيم كه : مرحوم شيخ ، بدون ارائهء مطلب تازهاى باز مطالب مورد بحث را تكرار و إعاده نموده است . فلهذا سيّد هم در پاسخ اين مكتوب صريحاً إعلام به قصور إدراك وى از اين معانى راقيه مىنمايد ، و محترمانه به مطلب خاتمه مىدهد .
البته معلوم است كه : مبناى اين مباحثات در اوّل وَهْلَه راجع به عينيّت صفات ذات حقّ تعالى ، و زائد بودن صفات بوده است ؛ و رفته رفته مطلب در ضمن اين بحوث گسترش يافته ؛ و به وحدت حقّهء حقيقيّهء الهيّه كه وحدت بالصّرافَه است ، و تمام موجودات در آن فانى و محو هستند ، و يا به عدم اين گونه وحدت كه مستلزم أصالتى براى موجودات إمكانيّه در وجود مىباشد ، منتهى گرديده است .
و ما به حول و قوّهء خداى تعالى در اين جا به طور فشرده و مختصر بحث كوتاهى