رساله بديعه در تفسير آيه الرجال قوامون على النساء ... (فارسى) — الصفحة ٣١

جهت سوم : در نظام عالم از حقِّ هيچ موجودى ذرّه‌اى فرو گذار نمىشود

« خداوند شيوه ستمگرى بر بندگان نداشته و ندارد » بلكه مى گويد :

إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً « 1 » « خداوند به بندگان به هيچ مقدار ستم روا نمى دارد . »

إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ مِثْقالَ ذَرَّةٍ « 2 » و « خداوند ذرّه‌اى ظلم نمى كند . »

و پيداست كه يكى از قوانينِ عدل اينست كه به هر ذى حقّى ، حقّ او بدون افراط و تفريط داده شود .

و خداوند سبحان حقّ هر شيئى را كه خلق فرموده بر حسب نياز فطرى و احتياج غريزى او داده است .

افراط و زياده‌روى ، بارى سنگين و وراء تحمّل و بالاتر از حدّ قدرت و طاقت مى باشد .

و لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها « 3 » « و خداوند هيچ كس را جز به قدر توانى كه به او عطا فرموده تكليف نميكند . »

لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا وُسْعَها « 4 » و بلكه « خداوند جز به قدر ظرفيّت و استطاعت افراد تكليف نمىنمايد . »

همانطور كه تفريط و كاستى نيز ستم و موجب محروميت و تعطيل سير تكاملى است وَ لا يَظْلِمُ رَبُّكَ أَحَداً « 5 » « و پروردگارت به هيچ كس ستم نمىنمايد . »

و چون مخلوقات و از جمله انسان بر نوع و وجهه واحد و يكسان آفريده نشده‌اند ؛ بلكه در نوع انسانى از نظر نيروى جسمانى و قواى مادّى قوى و ضعيف وجود دارد و نيز از نظر صفات روحى و غرايز اخلاقى و تفكّر و احساسات و عواطف افراد مختلف و متفاوت ديده ميشوند كه انسان آميزه‌اى است از موادّ گوناگون و صفات متعدّده و خداوند وى را به درجات استعداد و مراتب استحقاقى

( 1 ) آيه 44 ، از سوره 10 : يونس . ( 2 ) . آيه 40 ، از سوره 4 : النساء . ( 3 ) . آيه 7 ، از سوره 65 : الطلاق . ( 4 ) . آيه 286 ، از سوره 2 : بقره . ( 5 ) . آيه 49 ، از سوره 18 : كهف .