رساله بديعه در تفسير آيه الرجال قوامون على النساء ... (فارسى) — الصفحة ١٩٦

روايات در عدم تصدّى زن ، قضاوت و حكومت و افتاء را

از امام باقر عليه السّلام كه ميفرمايد : « هيچ زنى نبايد قضاوت كند » . و مقدّس اردبيلى اگر اجماع نبود ، اين دليل را قبول نمىكرد . ولى اين خبر با شهرتى كه بين فقهاء دارد ، جبران مىشود ، ولو اينكه اجماع را هم انكار كنند . علاوه بر آنچه راجع به نقصان عقل و دين ، و عدم صلاحيّت وى براى اقامه نماز براى مردان ، و اينكه شهادت وى غالباً نصف شهادت مرد است ، وارد شده است . « 1 »

نگارنده : آنچه در « مفتاح الكرامة » درباره جبران خبر با شهرت گفته شده ، غير از سيره‌اى است كه قبلًا ذكرش آمد . زيرا سيره خود به تنهائى دليلى كامل براى مقصود ماست . و امّا جبران خبر با شهرت ، به اين معناست كه حجّت و دليل براى حكم ، خود خبر است ، ولى ضعف آن به شهرت جبران مىشود .

3 - روايات ابن نُباته و ابن أبى المقدام و إبن كثير است كه : « زن به كارى كه بيرون از شأن اوست ، گماشته نشود » . « 2 »

همچنين است كلام أمير المؤمنين عليه السّلام به فرزندش امام حسن مجتبى عليه السّلام در وصيّتى كه براى آن حضرت در حاضِرَيْن نوشت ، و اين وصيّت از بهترين وصاياى آن حضرت بشمار ميرود ، و در ضمن آن ميفرمايد :

« زن را به كارى كه بيرون از حدّ و شأن اوست مگمار ، كه زن ريحان و گل است ، و قهرمان نيست . » « 3 »

امّا امورى كه بيرون از شأن زن است دو معنى دارد :

1 - امورى كه از شأن زنان و كارهاى مختصّ به آنان بيرون است .

2 - امورى كه از قدرت و تمكّن و طبيعت او خارج است .

و معنى دوّم قوىتر است ، بواسطه دليلى كه حضرت ذكر كرده : « زن ريحان

( 1 ) « مفتاح الكرامه » ج 10 ، ص 9 كتاب « قضاء . » ( 2 ) « مستند » ج 2 ، ص 519 ، كتاب « قضاء . » ( 3 ) « نهج البلاغه » باب كتب ، ص 56 از چاپ مصر - عبده .