رساله بديعه در تفسير آيه الرجال قوامون على النساء ... (فارسى) — الصفحة ١٠٦

اقسام جهاد در كلام كاشف الغطاء

مطالب گذشته افادات شيخ بزرگوار بوده كه الحقّ شامل فوائدى بس گرانقدر است . سپس گويد :

چهار قسم اوّل از قسم پنجم در چند جهت تفاوت دارد . « 1 »

سپس چهارده وجه در فرق بين چهار قسم گذشته و قسم اخير ذكر كرده است .

و چون به باب سوّم در بيان شروط جهاد ميرسد ، ترتيب اقسام جهاد را تغيير ميدهد و ميگويد :

اقسام جهاد را قبلًا بيان كرديم و گفتيم كه آن بر پنج قسم است .

اوّل : جهاد براى حفظ كيان اسلام وقتى كفّار قصد يورش به مملكت اسلام را داشته باشند .

دوم : جهاد براى دفع آنها از شهرها و روستاهاى مسلمين بعد از تسلّط كفّار بر آنها .

سوم : جهاد براى دفع آنان از تسلّط بر جان و قتل مردم مسلمان و ناموس آنان .

چهارم : جهاد براى دفاع از جمعى از مسلمين كه با جمعى از كفّار روبرو گردند ، و ترس استيلاء كفّار ميرود .

پنجم : جهاد براى دعوت به اسلام ، و اقرار به شريعت پيغمبر اسلام صلّى الله عليه و آله و سلّم . « 2 » سپس براى جهاد هشت شرط شمرده و ميگويد :

شرط ششم : مرد بودن مجاهد است . پس بر زنان ، يا افرادى كه بطور ترديد از زمره مردان بيرونند ، مانند خنثاى مشكل ، جهاد واجب نيست . « 3 » و اين حكم مخصوص قسم آخر ، يا دو قسم اوّل و دوّم است .

( 1 ) « كشف الغطاء » ص 381 ( 2 ) « كشف الغطاء » ص 395 ( 3 ) « كشف الغطاء » ص 396