شرح خطبه حضرت زهرا (ع) (فارسى) — الصفحة ٦٢٥

شرح مفردات

چه اين‌كه انكار سيف ، يعنى شمشير على براى تغيير ( انكار ) منكرات بود .

حَتْف : به معناى مرگ و موت ، و قلة مبالاته لحتفه ؛ يعنى بىباكى در برابر مرگ ، و از مرگ نترسيدن .

و شِدّة و طْأتِهِ : با پا به زمين كوبيدن ، يعنى سر سختى و ايستادگى در مواضع خود و عدم انعطاف .

نَكال : عقوبت كردن كسى براى عبرت ديگران .

وَقْعَتِه : لفظ مفرد از الْوَقْع به معناى ضربه زدن ، جملهء

« نكال وقعته »

يعنى ضربهء سخت و عبرت‌انگيز .

تنمّره :

تنمّر الرجل ؛

خشم و بد خلقى كرد ، هم‌چون پلنگ با غرش تهديد كرد .

اين جمله يعنى خشم و غضب او فقط براى خدا بود .

محجَّة : از مادهء حج به معناىِ قصد است ، و محجة به معناى وسط راه است ، از آن جهت به آن محجة مىگويند كه وسط راه مورد قصد و توجه انسان است .

لائحة : روشن .

سُجُحاً : به ضم اوّل و ثانى ، سهل و آسان .

لا يَكْلِمُ حِشاشَه : لا يكلم از مادهء كَلْم ، يعنى مجروح كردن . حشاشه : جانب و طرف هر چيزى .

منهل : به فتح ميم و سكون نون و فتح‌ها ، چشمه‌اى كه در چراگاه و صحرا مردم و حيوانات از آن مىنوشند ، و مأخوذ از نهل به معناى سيراب شدن است .

تطْفَحُ :

طَفَح الإناء و النهر ؛

آب ظرف پر شد و آب نهر بالا آمد و از اطراف به بيرون ريخت .

ضَفَّتاهُ : دو طرف نهر .

وَ لايَترنَّقُ : كدر شدن آب و غلبه كردن خاك بر آب و از بين رفتن گوارايى آن .

بِطاناً : از مادهء بَطِنَ مثل عَلِمَ ؛ يعنى از سيرى شكمش بزرگ شد ، و مراد ، بزرگىِ شكم در اثر خوردن آب زياد است .