شرح خطبه حضرت زهرا (ع) (فارسى) — الصفحة ٤٠٠

دستور على عليه السلام به مالك اشتر دربارهء جلب رضايت توده مردم

اكثريت كه به تعبير قرآن « إِنْ هُمْ إِلّا كَالأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ سَبِيلًا » ؛ « 1 » مىباشند .

ديدگاه قرآن نسبت به اكثريت غير از آن است كه در حكومت‌هاى فعلى و سياسى جهان عنوان مىشود . اسلام بر اساس جهان بينى الهى ، اكثريت را به عنوان وسيلهء قدرت الهى مىداند كه در مواقع خطر عمومى موج خروشانى هستند كه - به شرط اتحاد و پايدارى - هيچ قدرتى نمىتواند در برابر آن مقاومت نمايد ؛ نه اين كه اختيار قانون‌گذارى به دست آنها باشد و منتخب مردم در قانون‌گذارى از رأى اكثريت تبعيت نمايد ؛ بلكه نظر اسلام درست در جهت مخالف حكومت‌هاى فعلى است كه مىگويند بايد تابع نظر اكثريت باشيم . حال ببينيم كه يادگار نبوت - صلوات الله عليها - در خصوص خواستهء مردم چگونه مىانديشد . او مىفرمايد عدالت گسترى والى ، سبب آرامش و رضايت تودهء مردم است . حال اين سؤال پيش مىآيد : آرامش مردم چه فايده‌اى براى ملت و دولت دارد ؟

جواب اين سؤال را از عهدنامهء على عليه السلام به مالك اشتر نقل مىكنيم :

دستور على عليه السلام به مالك اشتر دربارهء جلب رضايت توده مردم

دستور على عليه السلام به مالك اشتر دربارهء جلب رضايت توده مردم

ولْيَكنْ أحَبَّ الأمورِ إليكَ أوسطُها في الحقِّ ، و أعمُّهافي العدِل ، و أجمَعُها لِرضى الرّعيةِ ؛ فإنّ سُخْطَ العامّةِ يُجحِف بِرِضَى الخاصَّةِ ، و إنّ سُخطَ الخاصّةِ يُغتفَرُمَع رِضى العامّةِ . و ليسَ أحدٌ مِن الرّعيةِ أثقلَ على الوالي مَؤونةً في الرَّخاءِ ، و أقلَّ مَعونةً له في البَلاء و أكرهَ للإنصافِ و أسألَ بالإلحافِ ، و أقلَّ شكراً عند الإعطاءِ ، و أبطأَ عذراً عند المنعِ ، و أضعفَ صَبراً عند مُلِمّاتِ الدّهرِ مِن أهلِ الخاصّةِ ، و إنّما عِمادُ الدينِ و جِماعُ المسلمينَ ، و العُدّةُ لِلأعداءِ العامّةُ من الأُمَّة فَلْيكنْ صِغْوُك لَهم و ميلُك مَعَهم ؛ « 2 »

كارى كه بايد از مهم‌ترين كارهاى تو باشد ، ميانه روى در حق و همگانى بودن عدالت است كه موجب رضايت عموم مردم است . چه اين كه خشم عمومى رضايت و خشنودى اقليت را

( 1 ) . اعراف ( 7 ) آيهء 179 . ( 2 ) . نهج البلاغه ، صبحى صالح ، ص 429 .