شرح خطبه حضرت زهرا (ع) (فارسى) — الصفحة ٣٢٩

قرآن و وحدت جهان

و نيروى واحدى مانعِ از هم گسستگى اعضاى انسان است . ارتباط و عدم انشقاق در كل هستى نيز نشانگر مدبّر واحدى است كه تمام موجوات هستى را نگه داشته و اداره مىكند .

« يُمْسِكُ السَّمواتِ وَالأَرْضَ أَنْ تَزُولا » « 1 » او حافظ آسمان‌ها و زمين از تباهى و نابودى است .

اگر مدبر ديگرى بود مسلماً اثر آن ممتاز بود و قهراً اين ارتباط موجود به هم مىخورد . اين‌جاست كه خداى متعال مىفرمايد :

« إِذاً لَذَهَبَ كُلُّ إِلهٍ بِما خَلَقَ وَلَعَلا بَعْضُهُمْ عَلى بَعْضٍ سُبْحانَ اللَّهِ عَمّا يَصِفُونَ » ؛ « 2 » در اين هنگام در فرض ( جدايى صنع و صنعت ) هر خدايى به سوى مخلوق خود مىرود و يكى بر ديگرى بزرگى مىنمايد . خدا از آنچه مىگويند منزه است .

از امام صادق عليه السلام سؤال مىشود :

ما الدّليلُ على أَنَّ اللهَ واحدٌ ؟ قال : اتّصالُ التدبيرِ ، و تَمامُ الصنعِ ، كما قال عزَّوجلَّ :

« لو كان فيهما آلهةٌ إلّاالله لَفَسَدَتا » ؛ « 3 »

چه دليلى داريد كه خدا يكى است ؟ فرمود : پيوستگى و اتصال تدبير ( مشهود در اين جهان ) و تمام بودن صنعت ، چنانچه خدا مىفرمايد : اگر در جهان غير از خدا ، خدايى بود ، نظم آسمان و زمين از بين مىرفت .

3 . وجود اين هماهنگى و به هم پيوستگى دليل بر قدرت چيره و حكمت الهى است .

چنان‌كه در بدن انسان نيروى بالاترى ، تمام اعضا و جوارح انسان را اداره مىكند ، در جهان هستى نيز قدرت بالاترى اين هماهنگى را ايجاد نموده است . ازاين‌رو ذات احديت خود را بىنياز معرفى مىكند .

« سُبْحانَ الَّذِى خَلَقَ الأَزْواجَ كُلَّها مِمَّا تُنْبِتُ الأَرْضُ وَ مِنْ أَنْفُسِهِمْ وَ مِمّا لايَعْلَمُونَ » ؛ « 4 »

( 1 ) . فاطر ( 35 ) آيهء 41 . ( 2 ) . مؤمنون ( 23 ) آيهء 91 . ( 3 ) . كافى ، ج 1 ، باب توحيد . ( 4 ) . يس ( 36 ) آيهء 36 .