شرح خطبه حضرت زهرا (ع) (فارسى) — الصفحة ٣١٩

عوامل تكامل روح انسان

نوراً أمْشي به فِي الناسِ . « 1 »

همين راه‌ها و منفذهاى روح انسان كه نور و كمال را در خود جاى مىدهد ، انسان را با وجود مشتركات زياد با حيوان ، از حيوان جدا مىسازد و چنين كمالى قطعاً در حيوان نيست .

عوامل تكامل روح انسان

عوامل تكامل روح انسان

خلاصه ، سه چيز در تكامل روح انسان ضرورى است تا به كمال خود برسد :

1 . وجود زمينه و دريچه‌اى درونى براى پذيرش كمال خارج . در دعا وارد شده است :

اللهمّ افْتَحْ مَسامَع قلبي لِذكرك ؛ « 2 »

بارالها ! گوش‌هاى قلب مرا به ذكر خودت باز كن .

و نيز در روايتى از امام صادق عليه السلام نقل شده :

إنَّ اللهَ تباركَ و تعالَى اذا أرادَ بِعبدٍ خَيراً نَكَتَ في قَلبه نُكتةً مِن نورٍ و فَتَحَ مسامعَ قلبِه ؛ « 3 »

وقتى كه خداى متعال خيرى را براى بنده‌اى اراده فرمايد ، نقطه‌اى از نور در قلب او رقم مىزند و گوش‌هاى قلبش را باز مىكند .

در اين روايت به وجود منفذ و دريچه در وجود انسان تصريح مىفرمايد كه انسان به اين وسيله مىتواند با عالم خارج ارتباط پيدا كند . چنين ارتباطى وقتى در انسان پيدا مىشود كه ذهن از كدورات ، صاف شده و همراه با صفا باشد . چنان كه مولاى متقيان عليه السلام اشاره مىفرمايد :

و قسماً لايَعرِفُه إلّامَن صَفا ذهنُه ، و لَطُفَ حسُّه ، و صحَّ تَميّزُه ، فَمَن شَرَح اللهُ صدرَه لِلإسلام . . . ؛ « 4 »

فهم قسمتى ديگر از قرآن فقط نصيب آنانى خواهد شد كه خدا سينه آنان را به اسلام بازكرده و داراى صفاى ذهن و لطافت حس و صحت تشخيص باشند . . . .

( 1 ) . اين نور در آخرت مجسم خواهد شد : « يَوْمَ تَرَى المُؤْمِنِينَ وَالمُؤْمِناتِ يَسْعى نُورُهُمْ بَيْنَ أَيْدِيهِمْ وَبِأَيْمانِهِمْ » ؛ روزى فرا خواهد رسيد كه مؤمنين و مؤمنات را در حالى خواهى ديد كه نورشان از طرف راست در پيش روى آنان حركت خواهد كرد . . . ( حديد ( 51 ) آيه 12 ) . ( 2 ) . مفتاح الفلاح ، دعاى پس از نافله . ( 3 ) . نورالثقلين ، ذيل آيهء « فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ . . . » . ( 4 ) . همان ، ذيل همان آيه .