شرح خطبه حضرت زهرا (ع) (فارسى) — الصفحة ٣١

فدك در تاريخ

مسلمانان در به دست آوردن فدك پيكارى ننموده بودند و خداوند متعال هم در قرآن فرموده است :

هر چه خدا از اموال اهالى دهكده‌ها برگرداند و بخشيد ، آن اموال مخصوص خدا و رسول و خويشاوندان وى مىباشد . . . . « 1 »

در آيهء ديگر نيز مىفرمايد :

آنچه كه از اموال به رسول برگردانده و بخشيده شد و از آنچه شما ( اى مسلمانان ! ) در آن اسب و استر نرانديد با جنگ به دست نياورديد ولى خداوند متعال پيامبرانش را بر هر كس بخواهد مسلط مىسازد ؛ زيرا او بر همه چيز تواناست . « 2 »

اين دو آيه با صراحت بيان مىكند كه فدك به ملك طلق رسول اكرم صلى الله عليه و آله درآمد و همهء مذاهب اسلامى در اين موضوع اتفاق نظر دارند .

در مسند احمد بن حنبل در باب صلهء رحم از ابوسعيد خدرى نقل شده است : وقتى كه آيهء

و آتِ ذالقربى حقّه

نازل گرديد ، نبى اكرم صلى الله عليه و آله فرمود :

يا فاطمة ! لك فدك ؛

اى فاطمه ! فدك از آن توست . براساس اين روايت ، فدك به ملك زهراى اطهر - صلوات الله عليها - در آمد .

خليفهء اوّل آن را از تصرف زهراى مرضيه عليها السلام درآورد و از جملهء اموال عمومى و ثروت ملى اعلام كرد . خليفهء دوم در زمان خلافت ، فدك را به ورثهء رسول خدا صلى الله عليه و آله داد و عثمان در ايام خلافتش آن را به مروان بن حكم واگذار كرد .

تاريخ ، بعد از آن تصريحى در مورد سرگذشت فدك ندارد . مسلم است كه اميرالمؤمنين عليه السلام در دوران خلافت عثمان آن را از چنگ مروان درآورد ، تا خلافت به معاويه رسيد و او نيز آن را سه قسمت كرد : يك ثلث را به مروان بن حكم و ثلث دوم را به عمر بن عثمان و ثلث سوم را به فرزندش بخشيد . پس از آن‌كه خلافت به مروان بن حكم رسيد همه را از آن خود كرد و عمربن عبدالعزيز فدك را به فرزندان

( 1 ) . « ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ القُرى فَلِلَّهِ وَلِلرَّسُولِ وَلِذِى القُرْبى . . . » ( حشر ( 59 ) آيهء 6 ) . ( 2 ) . « وَما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْهُمْ فَما أَوْجَفْتُمْ عَلَيْهِ مِنْ خَيْلٍ وَلا رِكابٍ . . . » ( همان ، آيهء 5 ) .