يس اسماى حسناى الهى (فارسى) — الصفحة ١٦٤
آيا ابراهيم عليه السلام در يقينْ كاستى داشت ؟
چون در اينجا مقام ، مقامِ بيان آيات الهى است و آيه در صدد است تا نشانه‌هايى از قدرت و حكمت خداوند را بيان كند و نشان دهد كه هيچ كدام از اين‌ها را خود بشر انجام نمىدهد ، مناسب است كه « ما » را در اينجا « نافيه » معنا كنيم .
تصوّر بنده اين است كه مىتوانيم همان معناى اوّل را برگزينيم و درهمان حال « ما » را نافيه فرض كنيم تا آيه به اين نكته اشاره و اشعار داشته باشد كه گر چه به ظاهر ، كاشت و برداشت حبوبات و آبيارى گياهان با آب چشمه‌ها و رودها به دست انسان صورت مىگيرد ، ولى تمام اين مراحل و عوامل را حضرت حق ساماندهى و سازماندهى مىكند و كارِ دست بشر نيست .
اين تفسير ، با آيات ديگرِ قرآن هم سازگار است . در سوره‌ى واقعه ، آيه‌ى 66 مىخوانيم :
زراعت‌هايى را كه داريد ، « اءَنْتُمْ تَزْرَعَونَهُ امْ نَحنُ الزَّارِعوُنَ » « 1 » ؟
آيا شما آنها را زراعت مىكنيد يا ما ؟
بعد در ادامه‌ى سوره‌ى يس مىخوانيم :
« افَلا يَشْكُروُنَ » ؟
چرا شكرگزار خداوند نيستند ؟
بعد از آن همه يادآورى نعمت‌ها ، خداوند در قالب يك سؤالِ عتاب گونه مىگويد : آيا نمىخواهيد شُكر كنيد ؟ آيا اين همه نعمت ، شكر نمىطلبد ؟
چرا اين قدر براى بشر سخت و گران مىآيد كه يك « الحمدُ للَّه » بگويد ؟
آيا ابراهيم عليه السلام در يقينْ كاستى داشت ؟
آيا ابراهيم عليه السلام در يقينْ كاستى داشت ؟
در يكى از آيات شريفه‌ى سوره‌ى بقره مىخوانيم :
« وَ اذْ قالَ ابْراهيمُ رَبِّ ارِنى كَيْفَ تُحْيِى الْمَوْتَى قالَ اوَلَمْ تُؤْمِنْ قالَ بَلى وَ لكِن
( 1 ) - / واقعه ، 64 .