خدا در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٣٩

تذكرات نهايى

تلازم اعتقاد به حدوث جهان با اعتقاد به وجود ارادهء حاكم بر آن

تلازم اعتقاد به حدوث جهان با اعتقاد به وجود ارادهء حاكم بر آن

پس از آنكه « حدوث جهان » به اثبات رسيد و با سخن دانشمندان تأييد شد ، ديگر جايى براى نپذيرفتن نظم جهان و ارادهء حاكم بر آن باقى نمىماند و عملا نمىتوان كسى را يافت كه با وجود اعتقاد به حدوث جهان ، به انكار نظم و ارادهء شعورمند حاكم بر آن برخيزد و از باور وابستگى آفرينش به عاملى فرامادّى سرباز زند . اگر فرضا كسى با وجود اعتقاد به حدوث هستى ، به انكار وابستگى آن به عاملى ما فوق طبيعى برخاست ، مىتوان او را به اين حقيقت رهنمون ساخت كه نظم جهان ، نشانگر شعور آن است يا مىتوان او را به اين حقيقت متوجّه كرد كه عامل ما فوق طبيعى بايد خود بىنياز باشد و گرنه او نيز به نقطه‌اى ديگر چشم نياز خواهد داشت ؛ ازاين رو بايد در جستجوى عامل نخستين برآمد و عامل نخستين و بىنياز از جهان ، وجود مطلق بىحدّ و لا يتناهى است ؛ وجود مطلقى كه همه كمالات از او برمىخيزد . اگر موجودى ، تنهاى تنها ، به صورت موجودى صرف ، قوى و بىحدّ جلوه‌گر شد ، عين همه كمالاتى همچون علم و آگاهى و هدف خواهد بود . بر اين اساس ، در ماوراى اين جهان « آفريدگارى » كه « آفرينش » وابسته به اوست ، وجود دارد .

تذكرات نهايى

تذكرات نهايى

1 ) گرچه از رهگذر حدوث جهان ، به اثبات وابستگى آن به عاملى ماوراى جهان دست يافتيم ، ولى از كجا معلوم كه آن عامل ياد شده از علم ،