خدا در نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٢١٢

نقش درك فلسفى در فهم آيات توحيدى قرآن

« فمن كان يرجو لقاء ربّه فليعمل عملا صالحا و لا يشرك بعبادة ربّه احدا ؛ « 1 » آنكه ديدار خدايش را اميد دارد كار شايسته كند و در عبادت پروردگارش كسى را شريك نكند » .

گاهى اوقات نيز از راه دعا و ذكر حقّ كه تنها مايهء آرامش دائمى دل است ، سخن به ميان مىآورد :

« الا بذكر اللّه تطمئنّ القلوب « 2 » ؛ تنها با ياد خدا دلها آرامش مىگيرد » .

و چه‌بسا از هدايت غريزى بلكه عمومى موجودات سخن به ميان آورد :

« ربّنا الّذى أعطى كلّ شىء خلقه ثمّ هدى « 3 » ؛ پروردگار ما كه به هر چيزى خلقتش را عطا فرمود و سپس هدايتش نمود » .

« الّذى قدّر فهدى « 4 » ؛ خدايى كه تنظيم نمود و سپس هدايت فرمود » .

البتّه تاكنون آيه‌اى را در قرآن نيافتيم كه بر برهان نقص كه سابقا از نهج البلاغه نقل شد ، دلالت كند . از نتيجهء نقص كه وابستگى است ، مىتوان به آيه « انتم الفقراء الى الله » اشاره نمود . راه‌هاى ديگرى كه قرآن دربر دارد ، بيشتر در حدّ اشاره است تا بدينوسيله وجدان‌ها را بيدار كند .

( 1 ) . سورهء كهف ، آيه 110 . ( 2 ) . سورهء رعد ، آيه 28 . ( 3 ) . سورهء طه ، آيه 50 . ( 4 ) . سورهء اعلى ، آيه 3 .