عقايد اسلامى (در پرتو قرآن، حديث و عقل) ( فارسى) — الصفحة ٣٩٠

ز ) در اين نبرد گروهى كشته مىشوند و گروهى فرار مىكنند

اين آيه حاكى است كه خداوند پيامبر را قبل از نزول اين آيه از چهار موضوع آگاه ساخته و از يك رشته امور غيبى گزارش داده بود ، اينك هر چهار موضوع :

1 . با يكى از دو گروه ( كاروان تجارتى و يا گروه امدادى ) روبه رو مىشويد « يَعِدُكُمُ اللَّهُ إِحْدَى الطّائِفَتَيْنِ » ؛

2 . از ضمير و نيّت برخى از مسلمانان خبر داده كه آنان مىخواهند با كاروان تجارتى روبه رو شوند و بدون جنگ غنايمى را به چنگ آورند ؛

3 . در اين تصادم ، خداوند حق را آشكار خواهد كرد « وَيُرِيدُ اللَّهُ أَنْ يُحِقَّ الحَقَّ » ؛

4 . ريشهء كفر كه همان سران آنها باشد قطع خواهد شد « وَيَقْطَعَ دابِرَ الكافِرِينَ » .

مضمون آيه حاكى است كه پيامبر گرامى ، مسلمانان را از اين مطالب آگاه ساخته بود و گفته بود كه خداوند چنين و چنان خواهد كرد .

آيهء مورد بحث ذهن مسلمانان را به همان گفتار معطوف داشته و مىفرمايد :

« وَ إِذ يَعِدُكُمُ اللَّهُ » به خاطر بياوريد كه خداوند مطالب زير را به شما نويد مىداد .

معلوم‌مىشود كه پيامبر پيش از نزول آيه و يا پيش از قرائت آن ، مسلمانان را از اين چهار مطلب ، آگاه ساخته بود ، اگر نويد نداده بود ، صحيح نبود بفرمايد : « اذيَعِدُكُمُ الله » .

مفسران مىگويند : هنگامى كه پيامبر گرامى شوراى نظامى تشكيل داد و نظر بر اين شد كه به استقبال قريش بروند فرمود : حركت كنيد خدايم به من وعده داده است كه با يكى از دو كاروان روبه‌رو خواهيد شد . من اكنون كشتارگاه ابوجهل ، عتبه ، شيبه و . . . را مىبينم . « 1 »

ولى قرآن در آيهء ديگر ، در همين زمينه از شكست و فرار قريش روشن‌تر گزارش داده است چنان كه مىفرمايد :

( 1 ) . واقدى ، مغازى ، ج 1 ، ص 48 ؛ ابن هشام ، سيره ، ج 1 ، ص 615 ؛ مجمع‌البيان ، ج 2 ، ص 522 .