عقايد اسلامى (در پرتو قرآن، حديث و عقل) ( فارسى) — الصفحة ١٤٤

دليل دوم ) هماهنگى و پيوستگى اجزاى جهان

گوشه‌اى از اين جهان مىتوان يك قانون كلى و عمومى كه بر سراسر جهان آفرينش حكومت مىكند به دست آورد ؛ قانون جذب و دفع در سراسر جهان جارى است ، تمام گياهان و جان‌داران تحت قانون تلقيح توليد مثل مىكنند . تشابه در خلقت حيوانات آن چنان زياد است كه گروهى را بر آن داشته است كه بگويند : همهء حيوانات ريشهء واحدى دارند .

خلاصه به هر كه بنگريم و از هركس سؤال كنيم همه ، اين حقيقت را تأييد مىكنند كه در سرتاسر جهان هستى ، آثار وحدت ، يگانگى و نظام واحد به چشم مىخورد .

اگر مبدأ آفرينش ، يگانه و يكتا نبود و دو قدرت بر جهان حكومت مىكرد ، طبعاً وضع جهان آفرينش غير از اين بود و از اين همه پيوستگى و هماهنگى خبرى نبود ؛ زيرا همانطور كه گفته شد دو نقاش زبردست ، دو نويسندهء توانا و دو تابلوساز هنرمند هر چه هم از نظر ذوق و فكر به هم نزديك باشند ، باز اثر ذوق و هنر آنها يك‌سان نخواهد بود و استادان خط و هنر اگر دقت كنند در مىيابند كه اين دو خط و اين دو تابلو ، از دو خطاط و دو هنرمند بوده است .

گفتار امام صادق عليه السلام در اين زمينه

امام صادق عليه السلام در يكى از سخنان خود ، به همين دليل اشاره كرده مىفرمايد :

فلمّا رأينا الخلق مُنتظماً و الفلك جارياً و اختلاف الّيل و النهار و الشمس والقمر دلَّ صحَّةُ الأمر و التدبير و ائتلافُ الامر على انَّ المُدبِّر واحد ؛ « 1 »

منظم بودن جهان آفرينش و پشت سر هم قرار گرفتن شب و روز ، حركت منظم خورشيد و ماه ، ما را به اين موضوع رهبرى مىكند كه مدبر جهان يكى است و يك قدرت و تدبير براين جهان حكومت مىكند .

( 1 ) . صدوق ، توحيد ، ص 244 .