درسهائى از علوم قرآن (فارسى) — الصفحة ١٨٦

اقوال در مورد حسن آيات متشابه در قرآن

حبس كن ! و معناى امساك هم به معناى حبس ابد نيست ، بلكه امساك ؛ يعنى جلوگيرى نمودن ؛ يعنى جلويش را بگير كه به طرف فساد نرود . هر چند در آيه دارد كه از خانه بيرون نرود ، ولى مىتوان خصوصيّت را الغا كرد و گفت : منظورش آن است كه نگذار تنها برود ، و الّا اگر دسته جمعى با خانواده به مسافرت مىخواهند بروند عيبى ندارد كه زن را با خود ببرند ، ولى مواظبش باشند . اين ، خلاف آيه نيست .

و معناى أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا ؛ يعنى تا شايد اصلاح شوند ، نه اين كه آيهء « رجم » سبيل آنها را بيان كرده ، چون اين چه سبيلى است كه بگوييم تازيانه‌اش بزن يا رجمش كن ! 6 - گفته‌اند آيهء : وَ لا تَنْكِحُوا الْمُشْرِكاتِ حَتَّى يُؤْمِنَّ « 1 » ؛ « زنان مشرك را به همسرى نگيريد تا ايمان بياورند . » به وسيله آيهء : وَ الْمُحْصَناتُ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ مِنْ قَبْلِكُمْ إِذا آتَيْتُمُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ « 2 » ؛ زنان با عفت از اهل كتاب را اگر اجرت آنها را داديد ازدواج با آنها اشكالى ندارد . » نسخ شده است .

اين حرف هم صحيح نيست چرا كه بعضى گفته‌اند : منظور از لا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ نكاح و مجامعت است ، نه عقد ، ولى در آيهء بعدى ، عقد را اجازه داده است . پس به هم ربطى ندارند .

وجه بهتر براى عدم نسخ اين است كه « لا تَنْكِحُوا » نكاح دايم است ، ولى آيهء بعدى به عقد موقّت مربوط است .

صورت ديگر اين است كه در « لا تُنْكِحُوا الْمُشْرِكِينَ » بحث محصنات و زنهاى عفيفهء آنها نيست ، ولى آيهء بعدى دربارهء عفيفه‌هاى مشركان است كه اشكالى ندارد پس حكم اوّلى نسخ نشده است .

7 - گفته‌اند آيهء : وَ لِكُلٍّ جَعَلْنا مَوالِيَ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَ الْأَقْرَبُونَ وَ الَّذِينَ عَقَدَتْ

( 1 ) - بقره / 221 . ( 2 ) - مائدهء / 8 .