درسهائى از علوم قرآن (فارسى) — الصفحة ١٨٥

اقوال در مورد حسن آيات متشابه در قرآن

از جمله در كافى حديث مرسلى نقل شده كه امام باقر - عليه السّلام - فرمودند : سورهء نور بعد از سورهء نساء نازل شده و شاهدش اين است كه در ذيل سورهء نساء مىفرمايد : أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا ، و در سورهء نور آن « سبيل » را بيان مىكند ، كه حكم به « جلد » است . پس سورهء نور بعد از سورهء نساء است .

البته اين كه سورهء نور بعد از سورهء نساء باشد قطعى نيست ، هر چند سورهء نساء از سوره‌هاى متأخّر قرآن است ، لذا ما اين روايات را نمىپذيريم .

روايت ديگر از پيامبر اكرم در « عوالى اللئالى » است كه فرمود : اين مطلب را از من اخذ كنيد كه خدا آن سبيلى را كه براى زنها قرار داده بود ، نشان داد و آن اين است كه اگر دو زن با كره مرتكب فحشا شدند ، بايد صد تازيانه بخورند و اگر دو نفر غير باكره ؛ يعنى محصنه هستند و همسر دارند بايد ، هم صد تازيانه بخورند و هم رجم شوند .

كه احتمالا مراد اين است كه اگر قبلا همسر داشته‌اند ، ولى الآن ندارند ، صد تازيانه مىخورند ، ولى اگر همسرشان زنده است حكمشان سنگسار است .

مجمع البيان هم ادّعا مىكند : حكم اين آيه ، نزد جمهور مفسّران ( شيعه و سنّى ) نسخ شده است و از امام باقر و صادق - عليه السّلام - روايتى وارد شده است .

در تفسير عيّاشى هم روايتى از ابى بصير از امام صادق - عليه السّلام - نقل كرده است :

سألته عن هذه الآية ( سورهء نساء آيه 15 ) . قال : هذه منسوخة . قلت : كيف كانت ؟ قال :

كانت المرأة اذا فجرت فقام عليها اربعة شهود ادخلت بيتا و لم تحدث و لم تكلّم و لم تجالس و اوتيت فيه بطعامها و شرابها حتّى تموت . قلت : و ما قوله « أَوْ يَجْعَلَ اللَّهُ لَهُنَّ سَبِيلًا » قال : جعل السّبيل الجلد و الرّجم و الامساك فى البيوت قال قوله و اللّذان يأتيانها منكم ؟ قال : انّ البكر اذا اتت الفاحشة التّى أتتها هذه الثّيب فآذوهما .

گفتيم هر چند بعضى از اين روايات معتبر هم باشد ، چون به مضمونشان وثوق نداريم قابل اخذ نيستند ، زيرا دو حكم جدا هستند و ربطى به يكديگر ندارند . سورهء نور به زن و مرد زناكار مربوط است و وظيفهء حاكم است كه حكم حدّ را بر آنها جارى كند ، ولى آيهء سورهء نساء ، دربارهء زن شخص است كه اگر اهل فساد است ، او را