درسهائى از علوم قرآن (فارسى) — الصفحة ١٣٣

تأويل دانستن اين تفاسير

معناى عرفى آن تفسير كرده‌اند ، بنابراين ، درباره آيه‌اى كه ذيلش روايتى وارد نشده ، حق تفسير نداريم شايد مراد از آيه ، معناى ديگرى باشد .

حتى اين توسعهء در معنا در احكام فرعيه نيز وجود دارد ؛ مثلا در باب حرمت زيان رساندن به خود در فقه ، بحثهايى وجود دارد ، ولى در روايات ديده مىشود كه ائمه براى حرمت « اضرار به نفس » به اين آيه تمسك كرده‌اند : وَ لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ إِنَّ اللَّهَ كانَ بِكُمْ رَحِيماً « 1 » مراد از « لا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ » انتحار و خودكشى است ، ولى ائمه بر اضرار به نفس تطبيق نموده و معناى گسترده‌ترى براى خودكشى در نظر گفته‌اند .

از اين كه ائمه در تمام آيات احكام ، معارف ، اجتماعات و . . . در معنا توسعهء دادند ، معلوم مىشود كه لغت قرآن با لغت غير قرآن فرق دارد و معنايى وسيعتر از معناى عرفى ، مراد و منظور قرآن است . البته اين كه انواع توسعه چگونه است .

گفتارى جداگانه‌اى مىطلبد كه بعدا بيان خواهيم كرد .

( 1 ) - نساء / 29 .