درسهائى از علوم قرآن (فارسى) — الصفحة ١١١

حقيقت وحى چيست ؟

قال : تلك النّبوّة يازرارة و اقبل يتخشع » .

« عبيد بن زراره از قول پدرش نقل مىكند كه به امام صادق - عليه السّلام - گفت : فدايت شوم ! آن غشوه‌اى كه هنگام نزول وحى به پيامبر دست مىداد ، چه بود ؟ امام - عليه السّلام - فرمود : اين موقعى بود كه بين خدا و پيامبر احدى واسطه نبود ، موقعى كه خدا بر پيامبر تجلّى مىكرد . بعد فرمودند : اى زراره ! اين ، نبوت است و وقتى حضرت اين را مىفرمود ، حالت خشوعى به او دست داد . » تجلّى خدا را دنيا نمىتواند تحمل كند . در قرآن دارد : فَلَمَّا تَجَلَّى رَبُّهُ لِلْجَبَلِ جَعَلَهُ دَكًّا وَ خَرَّ مُوسى صَعِقاً « 1 » وقتى پروردگار بر كوه تجلّى كرد ، كوه از هم پاشيده شد و موسى به زمين افتاد و از هوش رفت . » نكته‌اى كه قابل توجّه است و عظمت روحى پيامبر را نشان مىدهد ، اين است كه پيامبر هيچ گاه در مقابل تهديدها و تشويقهاى خداوند قالب تهى نكرد و خود را نباخت . در يك جا خدا به پيامبر مىفرمايد : إِنَّكَ لَعَلى خُلُقٍ عَظِيمٍ « 2 » پيامبر تو داراى خلق بزرگى هستى . » در جاى ديگر : لَعَمْرُكَ « 3 » دارد ؛ يعنى قسم به جان تو .

اين تعبير بسيار صميمانه و خودمانى است . و در جاى ديگر پيامبر را تهديد مىكند كه : وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الْأَقاوِيلِ * لَأَخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمِينِ * ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الْوَتِينَ « 4 » اگر پيامبر چيزهايى را كه ما نگفته‌ايم به ما نسبت دهد ، رگ گردن او را قطع مىكنيم . » با اين حال ، پيامبر نه خود را در مقابل آن تشويقها مىبازد و نه در مقابل اين تهديدها . و اين همه نشانهء عظمت روحى پيامبر اكرم است ، ولى با اين عظمت روحى مىبينيم ، هنگام نزول وحى بدون واسطه ، عرق مىريزد ، سر درد مىگيرد و

( 1 ) - اعراف / 143 . ( 2 ) - القلم / 4 . ( 3 ) - حجر / 72 . ( 4 ) - الحاقّة / 44 - 46 .