دروس اتحاد عاقل به معقول (فارسى) — الصفحة ٢٣٣

اعتراف متألّه سبزوارى به صحت برهان تضايف

درس چهاردهم

درس چهاردهم

اعتراف متألّه سبزوارى به صحت برهان تضايف

اعتراف متألّه سبزوارى به صحت برهان تضايف

متألّه سبزوارى با اينكه در دو جاى حكمت « منظومه » يكى در آخر مبحث وجود ذهنى ص 33 و ديگر در مبحث علم واجب به ذات خود ص 158 ، و نيز در تعليقات بر « اسفار » اعتراض شديد و اكيد بر برهان تضايف نموده است و آن را ناتمام دانسته است . اخيرا به صحّت آن اعتراف كرده است و در تعليقات « اسفار » پس از اعتراض مبرم در پس تصحيح و تحكيم برهان مذكور برآمده است و چنانچه در بيان اعتراضش گفته‌ايم پس از ذكر اعتراض امر به تأمّل فرموده است و از اين گفتارش اعتراضش را تضعيف كرده است و برهان نام برده را تسديد . اكنون گوييم كه : علاوه بر تلويح مذكور بر تضعيف و تسديد ، در صحّت آن تصريح كرده است چنان كه در حكمت « منظومه » گويد :

ما غير معقوليّة حصولا * لم يلف عقل عاقلا معقولا

و در شرح آن گويد : « و المراد أنّ ما كان وجوده فى نفسه عين معقوليّته و لم يوجد له وجود غيرها فهو عقل حالكونه عاقلا و معقولا أيضا » . و در هامش آن در بيان بيت مذكور گويد : « قولنا : ما غير معقوليّة حصولا - الخ . فى اطلاقه اشارة الى اتّحاد العاقل و المعقول فى العلم بالغير أيضا » .

ترجمهء آن به فارسى اينكه : « آنى كه جز معقوليّت براى او وجودى نيست يعنى وجودش فى نفسه عين معقوليّت او است ، عقل و عاقل و معقول است . و از اينكه