دروس اتحاد عاقل به معقول (فارسى) — الصفحة ١١٦
[ تجرد نفس مبناى بسيارى از نتايج اعتقادى و حكمى است ]
قوّت جبريل از مطبخ نبود * بود از ديدار خلّاق ودود
همچنين اين قوّت ابدال حقّ * هم ز حّقدان نز طعام و از طبق
جسمشان را هم ز نور اسرشتهاند * تا ز روح و از ملك بگذشتهاند « 1 »
شيخ اكبر محيى الدين عربى در فصّ اسحاقى « فصوص الحكم » فرموده است :
« بالوهم يخلق كّل انسان فى قوّة خياله ما لا وجود له الّا فيها ، و هذا هو الأمر العامّ لكّل انسان . و العارف يخلق بالهمّة ما يكون له وجود من خارج محّل الهمّة و لكن لا يزال الهمّة تحفظه و لا يؤودها حفظ ما خلقه - الخ « 2 » » .
اين سخن سرّى بسيار گرانقدر است و بايد هم باشد زيرا كه اين بزرگان از مشكاة مصباح مقام ختمى استضائه كردهاند و خود در رفعت رتبت اين سرّ گويد :
« و قد أوضحت هنا سرّا لم يزل أهل اللّه يغارون على مثل هذا أن يظهر ، و هذه مسألة أخبرت أنّها ما سطّرها أحد فى كتاب لا أنا و لا غيرى الّا فى هذا الكتاب فهى يتيمة الوقت و فريدته فايّاك أن تغفل عنها » .
و در اينكه اين اعاظم ورثهء رسول اللّهاند و از مقام ختمى بهره بردهاند دربارهء خودش در ديباچهء « فصوص » گويد : « لست بنبىّ و لا رسول و لكنّى وارث و لآخرتى حارث » .
البتّه وارث رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم حارث خود است كه بذر معارف موروث را در مزرعهء ذات خود مىافشاند و استكمال ذاتى پيدا مىكند كه عاقل با معقول يكى مىشود ، « المعرفة بذر المشاهدة » .
و همچنين در آخر فصّ يعقوبى گويد : « فالرسول و الوارث خادم الأمر الالهى » . و در
( 1 ) - اوّل دفتر سوم « مثنوى » عارف رومى . ( 2 ) - النفوس اذا كانت قوية كان اقتدارها على الاختراع أقوى فيكون متصوّراتها موجودات خارجيّة حاضرة عندها بذواتها و عند من يكون درجته فى القوّة و النورية هذه الدرجة و هذه القّوة تسمّى بالهمّة فى اصطلاح اهل العرفان و كثير استعمالهم فى اشعارهم لا سيما الحافظ ( ره ) . قال محيى الدين : العارف يخلق بالهمّة - الخ . ( نقل از سفينهاى خطّى گرد آوردهء استاد علّامه شعرانى - قده - ) .