نصوص الحكم بر فصوص الحكم (فارسى) — الصفحة ٤٠٠

در حقيقت ملك و تمثل و وحى

وجود است . اميرالمؤمنين عليه السلام نيز فرموده است : فانا صنائع ربنا و الخلق ( و الناس خ ل ) بعد صنائع لنا ( كتاب 28 نهج البلاغة و من كتابه عليه السلام الى معاوية و هو من محاسن الكتاب ) عارف رومى گويد :

ظاهرا آن شاخ اصل ميوه است

باطنا بهر ثمر شد شاخ هست

گر نبودى ميل و اميد و ثمر

كى نشاندى باغبان بيخ شجر

پس بمعنى آن شجر از ميوه زاد

گر به صورت از شجر بودش ولاد

مصطفى زين گفت كادم و انبيا

خلف من باشند در زير لوا

بهر اين فرموده است آن ذوفنون

رمز نحن الاخرون السابقون

گر به صورت من ز آدم زاده ام

من بمعنى جد جد افتاده ام

كز براى من بدش سجده ملك

وز پى من رفت بر هفتم فلك

پس زمن زاييد در معنى پدر

پس ز م‌يوه زاد در معنى شجر

آنكه فارابى گفت كه ملك را بر غير صورتش مى بيند چنانست كه دانسته اى صورت حقيقى ملك وجود نفسى او است و تمثل ملك براى روح قدسى انسان بحسب احتمال و قابليت وى وجود اضافى ملك است بدين اعتبار و اين غير آنست .

شيخ رئيس در تعليقات گويد : النفس اذا طالعت شيئا من الملكوت فانها لامحالة تكون مجردة غير مستصحبة لقوة خيالية أو و همية