نصوص الحكم بر فصوص الحكم (فارسى) — الصفحة ١٧

رساله فصوص و شرح آن به قلم معلم ثانى ابو نصر فارابى

شرح رساله زينون الكبير اليونانى گويد :

رأيت لزينون الكبير تلميذ ارسطاطاليس و الشيخ اليونانى رسائل قدشر حها النصارى شروحاتر كوابعضها و زاد وافيها فشرحت انا كما وجب على الشارح شرح فص ، فاول هذه الرسالة لزينون الكبير اليونانى . . . الخ .

و اين كتاب را هم كه رساله فصوص در نصوص مطالب حكمت متعاليه توحيدى ، و مسائل عرفانيه و معرفت نفس است به نام فصوص ناميده است و آن را به مشرب اشراق و افلاطونيين جديد بلكه امهات مسائل را به منهل توحيد و عرفان اسلامى و قرآنى تأليف كرده است .

در مقدمه مفيد رساله فصوص چاپ بغداد 1396 هبتصحيح و تحقيق شيخ محمد حسن آل ياسين ، يكصد و بيست و نه تأليف فارابى و چندين شرح بر آن معرفى شده است .

مرحوم آقا ضياءالدين درى در مقدمه ترجمه اش بر فصوص گويد :

« اين كتاب فصوص كه يكى از تصنيفات حكيم مفخم و فيلسوف معظم : شيخ ابونصر فارابى ملقب به معلم ثانى قدس الله سره مى باشد ، يكى از كتب بسيار نفيس و گرانبهاى آن حكيم جليل القدر و فيلسوف عظيم الشأن است » . . .

راقم گويد : كتب و رسائلى كه از فارابى ، اعم از چاپى و خطى در تصرف حقير است ، در هيچيك آنها فارابى از خود نام نبرده است . لذا از اين كه در اين رساله فصوص نامى از وى نيست ، ملاك عدم صحت انتساب آن به وى نمى شود .

و يا اين كه در بعضى از معاجم و تذكره هاى ياد شده فصوص را در عداد تاليفات وى ذكر نكرده اند ، نيز دليل بر عدم انتساب فصوص به فارابى نيست . زيرا كه ابن نديم بسيار به اختصار گذرانده است ، و قفطى و ابن ابى اصيبعه نيز در اسامى مؤلفات وى و عدد آنها با هم متفق نيستند كه هر كتابى را يكى نام برده است ديگرى هم نام برده باشد .