انسان كامل از ديدگاه نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ٧٧

باب دوم

باب دوم

باب دوم

انسان كامل خليفة اللّه است

اولئك خلفاء اللّه فى أرضه و الدعاة الى دينه « 1 »

( ب ) و اين چنين انسان خليفة اللّه است چه إِنِّي جاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً « 2 » دال است كه وصف دائمى حقيقة الحقائق جاعلى اين چنين است پس همواره مجعولى آنچنان بايد زيرا جاعل است نه جعلت و اجعل و نحو هما . و جاعل مقيد به شخص خاص و زمان خاص نيست تا چون إِنِّي جاعِلُكَ لِلنَّاسِ إِماماً و يا داوُدُ إِنَّا جَعَلْناكَ خَلِيفَةً فِي الْأَرْضِ محدود باشد .

و خليفه بايد به صفات مستخلف عنه و در حكم او باشد و گرنه خليفه او نيست ، لذا فرمود : وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها « 3 » كه جمع محلى به الف و لام موكّد به كلّ آورد . و از جهت اهميت به خليفه آن را بر خليفه مقدم داشت امام صادق عليه السّلام فرمود : الحجة قبل الخلق و مع الخلق و بعد الخلق .

پس آيه بر لزوم وجود خليفه الى يوم القيمة از امهات و محكمات است و چنان كه بر معنى مذكور دالّ است نيز دلالت دارد كه تعيين خليفه بر امت نيست ، فافهم .

( 1 ) نهج البلاغه ، كلام امير عليه السّلام به كميل ، حكمت 47 . ( 2 ) بقره / 31 . ( 3 ) بقره / 125 .