انسان كامل از ديدگاه نهج البلاغه (فارسى) — الصفحة ١٧٥
نقل واقعه‌اى عجيب كه براى شيخ رئيس پيش آمده است به قلم خود شيخ از شفاء
انكار چنان كه شاه اسماعيل صفوى در چهارده سالگى لشگرى عظيم به آذربايجان يا به قفقاز كشيده و فاتح گشت و سلطنت يافت . و اسكندر مقدونى در شانزده سالگى بر اكثر علوم زمان خود مسلّط گشت . و فاضل هندى در كشف اللثام گفت : در دوازده سالگى از علوم رسمى فراغت يافتم . و ابو على سينا بىمعلم در شانزده سالگى در علوم عقلى و طب سرآمد بزرگان روزگار شد .
بارى هر كس هرچه هست و بايد بشود از آغاز كار معلوم است ، شاعر عرب گويد :
فى المهد ينطق عن سعادة جده * اثر النجابة ساطع البرهان
اين حال مردم عادى است كه نه ولايت دارند نه نبوّت اما درباره انبياء در قصهء حضرت يحيى عليه السّلام آمده است وَ آتَيْناهُ الْحُكْمَ صَبِيًّا ، و دربارهء حضرت مسيح عليه السّلام است كه در گاهواره سخن گفت : كه إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَنِي نَبِيًّا .
حضرت امام محمّد تقى عليه السّلام آنگاه كه به امامت رسيد هشت يا نه سال داشت ، و حضرت امام على نقى عليه السّلام شش يا هفت سال و حضرت امام حسن عسكرى عليه السّلام بيست و چهار سال ، و شيعه آنها را داراى علوم شريعت و توحيد و معارف مىدانستند و اقوال آنان را حجّت مىشمردند . و از حضرت حجّت عصر عليه السّلام در چهار سالگى عجائبى نقل مىكنند .
اگر بعضى مقربان الهى و اولياى حق مقرّر است كه علاوه بر روح انسانى با روح بزرگترى پيوند يابند و به شخصيتى تازه متحقق گردند ، و با موجودات عالم غيب رابطه پيدا كنند چه مانع دارد كه آغاز آن از هنگام كودكى باشد ؟ بهرحال روحى كه با ائمه اولياء و اعاظم انبياء متصل مىگردد قوّهء ديگرى است غير آنكه ديگر افراد انسان دارند و آغاز اتصال آن لازم نيست هنگام بزرگى باشد و بهر حال خارق عادت است خواه در بزرگى و خواه در كودكى و آنكه خرق عادت