خلاصهء عبقات الانوار (حديث منزلت) (فارسى) — الصفحة ٠.٢٢٩

اسم جنس مضاف ، از صيغه‌هاى عموم است

أمره » » « 1 »

پس اسم جنس ، اگر مضاف بود مانند اسم جنسى كه محلّى به الف و لام باشد ، افاده‌ى عموم مىكند ، و آيه‌ى « عن أمره » را برايش مثال زده‌اند ، چون لفظ « أمر » اسم جنسى است كه مضاف به ضميرى آمده است كه به خداوند متعال برمىگردد .

سه . جلال محلّى گويد :

« مفردى كه مضاف به معرفه شده است براى عموم است ، بنا بر صحيح ، آن‌گونه كه نويسنده در « شرح المختصر » آورده است ، يعنى تا وقتى كه عهدى تحقّق نيافته است ، مانند : « فليحذر الّذين يخالفون عن أمره » يعنى همه‌ى فرمان‌هاى خداوند ، كه فرمان مستحبّ را از آن مخصوص كرد » . « 2 » چهار . نظام‌الدّين به اعتراض‌هايى كه با استدلال در آيه‌ى : « و من يشاقق اللَّه و رسوله . . . و يتّبع غير سبيل المؤمنين » بر حجّيت اجماع‌شده ، پاسخ مىگويد . نتيجه‌ى اين اعتراض ، منع عموميّت لفظ « سبيل » در آيه است ، وى چنين پاسخ مىدهد :

« و امّا درباره‌ى سومين اعتراض ، از پيش در مقدّمات لغوى آمده كه مفرد و مضاف نيز از صيغه‌هاى عموم است ، چگونه چنين باشد در حالى كه استثناى از آن صحيح است ، در حالى كه خودش معيار عموم است » . « 3 » بنابراين ، لفظ « المنزله » در اين حديث شريف نيز دلالت بر عموم مىكند .

پنج . ابوالبقاء گويد :

« مفرد مضاف به معرفه براى عموم است ، و به آن تصريح كرده‌اند در استدلال به اين كه امر براى وجوب است در كلام الاهى : « فليحذر الّذين يخالفون عن أمره » يعنى همه‌ى فرمان‌هاى خداوند » . « 4 » اين كلام ، صريح است در آن كه مفرد مضاف به معرفه ، از صيغه‌هاى عموم


( 1 ) . شرح منهاج الوصول ( خطى ) . ( 2 ) . شرح جمع الجوامع - مبحث العموم و الخصوص . ( 3 ) . فواتح الرحموت 2 : 215 حاشيه المستصفى . ( 4 ) . الكليات : 829 .