الهيات ( دانشنامه علائى ) ( فارسى ) — الصفحة ٥
بخشهاى كتاب
« و شنيدم كه خداوند ماضى علاء الدّوله قدّس اللّه روحه - و بقاء دولت خداوند باد جاودانه پاينده و باقى باد ! - خواجهء رئيس بو على سينا را گفت :
« اگر علوم اوايل بعبارت پارسى بودى ، من توانستمى دانستن . » و بدين سبب به حكم فرمان دانشنامهء علائى ساخت ، و چون بپرداخت و عرضه كرد ، از آن هيچ در نتوانست يافتن . »
بخشهاى كتاب
بخشهاى كتاب
ابن سينا در مقدّمهء كتاب گويد [ 1 ] :
« . . . كتابى تصنيف كنم بپارسى درى كه اندر وى اصلها و نكتهاء پنج علم از علماء حكمت پيشينگان گرد آوردم ، بغايت اختصار :
يكى علم منطق ، كه وى علم ترازوست ، و دوّم علم طبيعيات ، كه علم آن چيزهاست كه بحسّ بشايد ديدن ، و اندر جنبش و گردش‌اند ، و سوّم علم هيأت و نهاد عالم و حال صورت جنبش آسمانها و ستارگان ، چنان كه باز نموده‌اند كه چون بشايست حقيقت آن دانستن ، و چهارم علم موسيقى و باز نمودن سبب‌ساز و ناساز آوازها و نهادن لحنها ، و پنجم علم آنچه بيرون از طبيعت است .
امّا مؤلّف در تدوين مباحث كتاب ترتيب فوق را ملحوظ نكرده است .
در نسخه‌هاى كامل دانشنامه برين پنج ، هندسه و ارثماطيقى را افزوده‌اند و ترتيب علمهاى مذكور درين نسخه‌ها چنين است :
منطق ، علم برين ( الهيّات ) ، علم زيرين ( طبيعيّات ) ، هندسه ، هيأت ،
( 1 ) دانشنامه . بخش منطق . مصحح آقاى مشكاة ص 2 - 3 .