حكمت برين ( ترجمه وشرح تطبيقى بداية الحكمه ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٠٦
معانى حيات
شىء نيست . ( معطى الشىء غير فاقد له و بنابر گفتار ملاصدرا : معطى الكمال المطلق اولى بذلك الكمال من غيره ) . « 1 »
معانى حيات
معانى حيات
يكى از معانى حيات ، همان است كه در متن گفته شد و ديگر ، بهمعناى وجود است . ملا هادى سبزوارى در اين زمينه مىفرمايد : حيات به دو معناست :
1 . بهمعناى درك و فعل است ؛ چنانكه گفته مىشود : « الحىّ هو الدراك الفعال » و اقل مراتب درك و فعل بهترتيب : لمس و حركت ارادى است كه اين حيات مخصوص نفوس حيوانى و ما فوق آن ( مثل حيات انسان و مادون آن مثل حيات نبات ) است .
2 . بهمعناى مساوقت و بلكه عينيت آن با وجود است « 2 » و سارى در هرچيزى است :
« و حياة مساوقة للوجود و هى سارية فى كل شىء دائرة مع الوجود حيثما دار بل عينه » « 3 » و به همين دليل ، يكى از نامهاى وجود مطلق ، حيات ساريه است « 4 » .
از مقايسهء آيهء : وَ هُوَ الَّذِي أَحْياكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ « 5 » با آيه اللَّهُ الَّذِي خَلَقَكُمْ ثُمَّ رَزَقَكُمْ ثُمَّ يُمِيتُكُمْ ثُمَّ يُحْيِيكُمْ « 6 » بهدست مىآيد ، خلقت و رزق ، مصداقا همان احيايند ، لذا حيات همان خلقت توأم با رزق است كه در وجود خلاصه مىشوند و اگر قرآن ، دين را هم حيات دانسته است از اين باب است كه با دين ، انسان هستى واقعى و شايسته مىيابد و به ارتزاق سعادت نائل مىآيد .
( 1 ) . اسفار ، ج 6 ، ص 420 . ( 2 ) . همان ، ص 417 . ( 3 ) . همان ، ص 165 ، پاورقى . ( 4 ) . حاجى سبزوارى ، شرح الاسماء الحسنى ، ص 238 . ( 5 ) . حج ، آيه 66 . ( 6 ) . روم ، آيه 4 .