حكمت برين ( ترجمه وشرح تطبيقى بداية الحكمه ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٩٩
مشهور در ميان فلاسفه قديم اين است كه حركت در چهار مقوله است
چه در جواهر باشد ، مانند تبديل فرضى اسب به آهو و چه در اعراض ، مانند تغيير در رنگ‌ها ، نظير تبديل سياهى به زردى و زردى به سرخى و . . . .
حركت صنفى هم مثل حركت از صنفى از يك نوع به صنفى ديگر از همان نوع مىباشد ، مثل اين‌كه با تغيير در ژن يك نوع گياه يا حيوانى تغيير در آن‌ها حاصل شود .
حركت به دو صورت اعتبار مىشود : يكى ، توسطى ، كه از آن جنس مقوله مثل كم يا كيف يا . . . حاصل مىگردد و ديگرى ، حركت قطعيه كه نوع از آن برگرفته مىشود كه در هرلحظه‌اى ، متحرك در يك نوع از انواع كم يا كيف يا . . . قرار مىگيرد .
لذا حركت عبارت است از تحقق يك امر ممتد ، نه مجموعه‌اى از سكونات و آنىهاى بالفعل و موجود ، در مدتى از زمان كه خود زمان هم يك امر كشش‌دارى است ، نه مجموعى از آن‌هاى جداجدا ، در ظرف مسافت كه آن هم يك امر ممتد است ، نه مجموعى از نقاط .
حكما مىگويند : « للمتحرك فى كل آن فرد من المقولة بالقوة « 1 » ؛ براى متحرك در هر لحظه‌اى ، فردى بالقوه از مقوله وجود دارد » نه اين‌كه « للمتحرك فى كل آن فرد من المقولة بالفعل ؛ براى متحرك در هرلحظه ، فردى بالفعل از مقوله وجود داشته باشد و الا آنىها و آن‌ها به وجود مىآيند . » درنتيجه ، حركت خروج تدريجى چيزى از قوه به فعل نيست و اين يعنى خلف .
فصل دهم : مقولاتى كه در آن‌ها حركت واقع مىشود
فصل دهم : مقولاتى كه در آن‌ها حركت واقع مىشود
مشهور در ميان فلاسفه قديم اين است كه حركت در چهار مقوله است
مشهور در ميان فلاسفه قديم اين است كه حركت در چهار مقوله است
الفصل العاشر : في المقولات التى . . . الكيف ، و الكم ، و الوضع .
فصل دهم : درمورد مقولاتى است كه در آن‌ها حركت واقع مىشود . مشهور ميان
( 1 ) . همان ، ص 354 .