شرح حديث جنود عقل و جهل ( فارسى ) — الصفحة ٣٧

حكمة الهيّة در بيان سرّ آنكه عقل به نور حق نسبت داده شده و جهل به بحر اجاج

حق مربوط است ؛ گر چه در نظرِ توحيد تام و برچيده شدن بساط كثرت ، اساسِ محكمِ « كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ » « 1 » پيش آيد .

براى فهم اين معنى مثالى ياد كنيم :

نورى كه از شمس از روزنه‌اى در خانه تابيده ، نورانيتش از شمس است و محدوديتش از روزنه است به يك نظر ، و در نظر ديگر اگر شمس نبود ، نه نورِ روزنه بود و نه محدوديت نور روزنه .

مثال ديگر : مرآتى مقابل شمس قرار مىدهيم كه مساحتش يك ذرع است ، نورى به مناسبت آن مرآت در ديوار مىافتد ، نور از شمس است و محدوديّت از مرآت ؛ و در نظرى اگر شمس نبود ، نور نبود ، پس نور مرآت نبود ، پس محدوديّت نور مرآت نبود .

( 1 ) - اشاره است به اين آيهء شريفه : « وَ إِنْ تُصِبْهُمْ حَسَنَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ، وَ إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ يَقُولُوا هذِهِ مِنْ عِنْدِكَ ، قُلْ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ » . و اگر خيرى به آنها رسد ، مىگويند كه از جانب خداست . و اگر شرّى به آنها رسد ، مىگويند كه از جانب تو است ، بگو : همه از جانب خداست . ( نساء / 78 ) .