شرح حديث جنود عقل و جهل ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٧

فصل سوّم در بيان آنكه « تسليم » از جنود عقل و رحمان است و لازمه فطرت مخموره است ، و ضد آن از جنودِ جهل و لازمه فطرت محجوبه است

حق تعالى است ، نكرده و اگر روح تسليم شد ، تمام ممالك وجود تسليم شود .

پس ، اعضاء ظاهره و قواى ملكيّه نيز تسليم شوند . و تسليم شدن آنها آن است كه از خود و انانيّت خود حركت و سكونى نكنند ، و قبض و بسط آنها در تحت اراده حق تعالى باشد ، و نمونه قرب نوافل در او حاصل شود

« كُنْتُ سَمْعَهُ الَّذي يَسْمَعُ بِهِ ، وَ بَصَرَهُ الَّذي يُبْصِرُ بِهِ . . . »

إلى آخره . « 1 »

و در مقابل تسليم مطلق ، تزلزل و شك است كه از براى آن مراتبى است كه بعضى مراتب آن را شك جَلىّ و بعضى را شك خَفىّ و أخفى مىگوئيم . پس « شك جَلىّ » تزلزل در عقايد ظاهره جليّه است ، و « خفىّ » تزلزل در معارف و اسرار توحيد و تجريد و تفريد است ، و « أخفى » حالت تلوين و عدم تمكين در مقامات مذكوره است .

( 1 ) - گوش او خواهم بود كه با آن مىشنود ، و چشم او خواهم بود كه با آن مىبيند . ( اين قسمتى از حديث قُرب نوافل است كه از پيامبر اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - نقل شده است ) . ( اصول كافي ، ج 2 ، ص 263 - 262 ، باب مَن أذى المسلمين و احتقرهم ، ح 8 - 7 ) .