شرح حديث جنود عقل و جهل ( فارسى ) — الصفحة ٣٩٩

فصل دوّم [ در بيان آنكه استسلام از جنود عقل و استكبار از جنود جهل است ]

هيِّن و ليِّن بودن ، و انقياد و استناخه در مقابل حق نمودن از صفات مؤمنين است ؛ بلكه چه بسا كه اگر به آنها تحميلى شود ، باز منقاد شوند ؛ چنانچه گويند :

« المؤمنُ إذا خَدَعْتَهُ انْخَدَع »

« 1 » ، حتى در مقابل خدعه ، انخداع كند .

بالجمله : چون فطرت انسانى قبول حق كند ، استسلام براى او حاصل شود .

و چون فطرت محتجب شود و خودبين و خودخواه شود و در تحت تأثير عوامل طبيعت واقع شود ، از حق و حقيقت گريزان شود ، و صلابت و قساوت در آن پيدا شود ، و در نتيجه استكبار كند و از حق سركشى نمايد . پس معلوم شد كه « استسلام » از جنود عقل و رحمان است ، و لازمه فطرت مخموره است ؛ و « استكبار » از جنود جهل و شيطان و از لوازم فطرت محجوبه است .

( 1 ) - آن گاه كه مؤمن را فريب دهى ، او چنان مىنماياند كه فريب خورده است .