شرح حديث جنود عقل و جهل ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٩
فصل دوّم [ در بيان مقصود از تؤده و تسرّع ]
فصل دوّم [ در بيان مقصود از تؤده و تسرّع ]
فصل دوّم [ در بيان مقصود از تؤده و تسرّع ]
ظاهر اين است كه مراد از « تُؤَدَه » در حديث شريف - به مناسبت مقابله با « تسرّع » - تأنّى باشد ، و آن عبارت از اعتدال قوّه غضبيّه است كه حد افراط آن تسرّع است ؛ چنانچه بعضى محقّقين بزرگ گفته‌اند ، و سكونت نفس را از فروع شجاعت شمرده‌اند . « 1 »
و شايد مراد از آن ، تثبّت بود كه آن نيز از اعتدال قوهء غضب است ، و از فروع شجاعت است ، و آن عبارت از آن است كه نفس در تحمّل شدايد و پيش‌آمدهاى گوناگون عالم ، خوددار باشد و به زودى از ميدان در نرود ، و سبك بارى و سهل انگارى نكند ، و خفّت و تندى به خرج ندهد ، و اين أعم است از پيش‌آمدهاى اخلاقى و روحى يا پيش‌آمدهاى طبيعى و جسمانى .
نفسى كه داراى ثبات باشد ، از ناملايمات روحى از حوصله بيرون نرود ، و در مقابل ناگوارها پابرجا بايستد ، و از طمأنينه و ثبات او كاسته نگردد . و شايد آيه شريفهء « فَاسْتَقِمْ كَما أُمِرْتَ وَ مَنْ تابَ مَعَكَ » « 2 » اشارت به اين مقام نفس باشد .
و البته تحصيل چنين روحى در جامعه ، از مهمترين امور است ، و در عين حال از مشكل‌ترين كارها است . و از اين جهت در روايت است كه رسول اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - فرمود : « سورهء هود مرا پير كرد براى اين آيه » « 3 » . و
( 1 ) - شرح اصول الكافي ، صدر المتألّهين شيرازي ( ره ) ، ج 1 ، ص 447 . ( 2 ) - همراه با آنان كه با تو روى به خدا آورده‌اند ، آن چنان كه مأمور شده‌اى ، استقامت كن . ( هود / 112 ) . ( 3 ) - متن حديث نبوى ، چنين است : « شَيَّبَتْنِي سُورَةُ هُودٍ لِمَكانِ فَاسْتَقِمْ كَمَا امِرْتَ » . ( الدُرُّ المنثور ، سيوطي ، ج 3 ، ص 321 - 320 ؛ مجمع البيان ، طبرسي ( ره ) ، ج 5 ، ص 304 ) .