شرح حديث جنود عقل و جهل ( فارسى ) — الصفحة ٢١٢

فصل چهارم در معرفت بعض مراتب و درجات توكل است

نيز فارغ شويم ،

إنَّكَ الْوَليُّ المفضال .

فصل چهارم در معرفت بعض مراتب و درجات توكل است

فصل چهارم در معرفت بعض مراتب و درجات توكل است

بدان كه اختلاف درجات توكّل به اختلاف معرفت به اركان آن است :

چنانچه اگر به طريق علم آن اركان را دريافت ، حكم به لزوم توكّل كند ( علماً و برهاناً ) ، و پيش از اين معلوم شد كه اين مرتبه را توكّل نتوان گفت . « 1 »

و اگر ايمان به اركان مذكوره آورد ، صاحب مقام توكّل شود ، و اين اول مرتبه توكّل است .

پس مؤمن چون همه اشياء را براى خود مخلوق مىداند و خود را براى حق - چنانچه شهادت دهد به اين مطلب خودِ مقام جامعيت انسانى ، كه دلالت بر آن دارد آيه كريمه « لَقَدْ خَلَقْنَا الْإِنْسانَ فِي أَحْسَنِ تَقْوِيمٍ * ثُمَّ رَدَدْناهُ أَسْفَلَ سافِلِينَ » « 2 » و همين طور آيه كريمه « وَ عَلَّمَ آدَمَ الْأَسْماءَ كُلَّها » « 3 » ، و قول على - عليه السلام - در اشعار منسوب به آن بزرگوار :

« أ تَزْعَمُ أنَّكَ جِرْمٌ صَغِيرٌ وَ فِيْكَ انْطَوَى الْعَالَمُ الأكْبَرُ »

« 4 » - پس تمام موجودات عوالم غيب و شهادت ، مخلوق براى رساندن اين موجود شريف است به مقام خود ، و در قدسيّات وارد

( 1 ) - رجوع كنيد به ص 201 . ( 2 ) - براستى كه انسان را در نيكوترين اعتدال آفريديم ، سپس او را به پَست‌ترين [ مراتب ] پَستى بازگردانديم . ( تين / 4 - 5 ) . ( 3 ) - و خداوند تمامى نامها را به آدم تعليم داد . ( بقره / 31 ) . ( 4 ) - آيا گمان مىكنى كه تو ، جرمى كوچك هستى ؟ در حالى كه جهانِ بُزرگى در تو پنهان و نَهُفته مىباشد . ( ديوان منسوب به امير المؤمنين على ( عليه السلام ) ، ص 134 ) .