شرح حديث جنود عقل و جهل ( فارسى ) — الصفحة ١٣٤

فصل دوم در بيان فرق ما بين رجاء و غرور است

روايت است . « 1 »

آنان كه عمل نكنند و جزاء و نتيجه خواهند ، مغرورانند .

و آنان كه عمل كنند و به عمل خود اعتماد كنند ، از معجبانند كه از خود ناسى و از حق غافلند .

و آنان كه عمل كنند و خود و عمل خود را ناچيز شمارند و به حق و سعهء رحمت او اعتماد دارند ، اصحاب رجاء هستند .

علامت اينها آن است كه در دنيا نيز به غير حق اعتماد و توكّل نكنند ، و چشمشان از ديگر موجودات بسته و به جمال جميل باز است ، و از عمل به وظيفه و قيام به خدمت ، خوددارى نكنند ؛ بلكه معرفت آنها ، آنان را به عمل وادارد و از مخالفت بازدارد .

و در احاديث شريفه ، اشاره به آنچه مذكور شد فرموده ؛ چنانچه در « كافى » شريف سند به حضرت صادق [ عليه السّلام ] رساند كه راوى گويد :

« گفتم به آن بزرگوار كه يك دسته از مردم معصيت خدا مىكنند و مىگويند :

ما اميدواريم . و همين طور هستند تا بميرند .

فرمود : اين جماعت مردمى هستند دستخوش امانى و آرزوى بى جا . اينان دروغ مىگويند ، اينها راجى نيستند . كسى كه اميد چيزى را داشته باشد آن را طلب كند و كسى كه از چيزى بترسد فرار كند از آن » . « 2 »

( 1 ) - متن روايت نبوى اين است : « الدُّنْيا مَزْرَعَةُ الآخِرَة » . ( عوالي اللّآلي ، ج 1 ، ص 267 ، ح 66 ) . ( 2 ) - متن روايت كافى اين است : عَنْ أبي عَبْدِ اللّهِ ( عَلَيْهِ السَّلامُ ) ، قالَ : قُلْتُ لَهُ : « قَوْمٌ يَعْمَلُونَ بِالْمَعاصي وَ يَقُولُونَ نَرْجُو ، فَلا يَزالُونَ كَذلِكَ حَتّى يَأْتِيَهُمُ الْمَوْتُ . فَقالَ : هؤُلاءِ قَوْمٌ يَتَرَجَّحُونَ فِي الأَمانِيّ ، كَذَبُوا ، لَيْسُوا بِراجِينَ ، إنَّ مَنْ رَجا شَيْئاً طَلَبَهُ ، وَ مَنْ خَافَ مِنْ شَيْءٍ هَرَبَ مِنْهُ » . ( اصول كافي ، ج 2 ، ص 55 ، كتاب الايمان و الكفر ، باب الخوف و الرَّجاء ، ح 5 ) .