مرزبان وحى و خرد ( يادنامه مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائي قدس سره ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٤٧

2 . رابطهء احكام اسلام با ضرورت‌هاى اجتماعى

در اين خصوص چنين است :

در اين جا نكتهء ديگرى نيز وجود دارد كه بر پژوهشگر لازم است آن را مورد توجه وافر قرار دهد و آن اين است كه عموم آياتى كه در بر گيرندهء امر به اقامهء عبادات و به پا داشتن جهاد و اجراى حدود و قصاص و غير آن هستند ، خطاب آنها متوجه عموم مؤمنان است ، به خصوص شخص پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم مانند « وَ أَقِيمُوا الصَّلاةَ » « 1 » و « وَ أَنْفِقُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ » « 2 » و « كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيامُ » « 3 » و « جاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ » « 4 » و « جاهِدُوا فِي اللَّهِ حَقَّ جِهادِهِ » « 5 » و « الزَّانِيَةُ وَ الزَّانِي فَاجْلِدُوا كُلَّ واحِدٍ مِنْهُما » « 6 » و « السَّارِقُ وَ السَّارِقَةُ فَاقْطَعُوا أَيْدِيَهُما » « 7 » . . .

وى در ادامه ، آيات ديگرى را نيز ذكر مىكند « 8 » كه همه بر اين امر دلالت دارند كه در جامعهء دينى كه لازم است در آن ، قوانين و احكام بر طبق شرع صورت بگيرد ، تمام افراد جامعه به اجراى آنها فراخوانده شده‌اند و امر اجتماع به آنان سپرده شده است كه بر اساس فرامين و قوانين الهى آن را اداره نمايند . « 9 »

بنابراين ، اجراى احكام و ادارهء جامعه ، حتى در زمان پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم بر دوش آحاد امّت اسلام نهاده شده و هر يك از آنها در قبال اين تكليف مسؤول بوده‌اند . در اين ميان وظيفهء پيامبر عبارت است از : دعوت و هدايت و تربيت افراد جامعه و اوست كه از جانب خداى تعالى به ولايت بر امور دنيا و آخرت امّت اسلامى و امامت آنها تا زمان حياتش گمارده شده است . « 10 »

علّامه معتقد است پس از حيات پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم نيز امور جامعه بر عهدهء تمام افراد جامعه خواهد بود . شيعيان ، جانشين پيامبر اكرم را منصوص از جانب خداوند و آن حضرت

( 1 ) . نساء ( 4 ) آيه 77 ( 2 ) . بقره ( 2 ) آيه 195 ( 3 ) . همان ، آيه 183 ( 4 ) . مائده ( 5 ) آيه 35 ( 5 ) . حج ( 22 ) آيه 78 ( 6 ) . نور ( 24 ) آيه 2 ( 7 ) . مائده ( 5 ) آيه 38 ( 8 ) . بقره ( 2 ) آيه 179 ؛ طلاق ( 65 ) آيه 2 ؛ آل عمران ( 3 ) آيه 103 ؛ شورى ( 42 ) آيه 13 ؛ آل عمران ( 3 ) آيه 144 ( 9 ) . الميزان ، ج 4 ، ص 123 ( 10 ) . الميزان ، ج 4 ، ص 123