مرزبان وحى و خرد ( يادنامه مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائي قدس سره ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٠٩

2 . عدم انحصار عقوبت مؤمنان به دنيا

شبيه اين روايت از عبداللَّه بن عمر نيز نقل شده است . حضرت علّامه سه اشكال بر اين روايت وارد كرده است :

الف ) روايت مخالف اطلاق آيه است ؛ زيرا آيه به صورت مطلق از محو و اثبات امور خبر داده است و استثناى موارد گفته شده خلاف ظاهر آيه است .

ب ) روايت مخالف عقل است ؛ زيرا مفهوم اين روايت آن است كه مرگ و زندگى و به ويژه سعادت و شقاوت جزء امور حتمى و تغييرناپذير و اراده و فعل انسان در تغيير آن هيچ نقشى ندارد . نتيجهء اين روايت جبر محض است كه عقلًا مردود مىباشد .

ج ) اين روايت با سنّت قطعى مخالف است . « 1 » فرمايد :

اين روايت با روايات بسيار فراوانى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله و اهل بيت عليه السلام و صحابه نقل شده تعارض دارد . « 2 »

رواياتى كه فراوان از معصومين عليهم السلام و صحابه نقل شده ، همان سنّت قطعى است .

2 . عدم انحصار عقوبت مؤمنان به دنيا

مرحوم علّامه ذيل آيهء شريفهء « وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ » . روايتى از مجمع البيان از امام على عليه السلام به اين مضمون نقل كرده است :

انه قال : قال رسول‌اللَّه صلى الله عليه و آله خير آية فى كتاب اللَّه هذه الآية . يا على ! ما من خدش عود و لانكبة قدم الا بذنب و أعفى اللَّه عنه فى الدنيا فهو أكرم من أن يعود فيه و ما عاقبت عليه فى الدنيا فهو أعدل من أن يثنّى على عبده ؛ حضرت على عليه السلام فرمود : پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله فرموده است : بهترين آيه در قرآن اين آيه است . « ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصِيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْدِيكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثِيرٍ » اى على ! هيچ زخمى از برخورد با چوب يا فروافتادن بر زمين نيست ؛ مگر اين‌كه در اثر گناه است و آنچه را خداوند در دنيا بخشيده است بزرگوارتر از آن است كه در آخرت به آن بازگردد و هر آنچه را كه در دنيا عقوبت كرده است عاقل‌تر از آن است كه براى بار دوم بنده‌اش را كيفر دهد . « 3 »

( 1 ) همان ص 380 ( 2 ) همان ص 380 ( 3 ) همان 18 ص 70