مرزبان وحى و خرد ( يادنامه مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائي قدس سره ) ( فارسى ) — الصفحة ٦٠٨

1 . محو و اثبات در شب قدر

به شمابرسد و براى صحت آن گواهى از قرآن يا سخن پيامبر صلى الله عليه و آله بيابيد به آن عمل كنيد . . . » « 1 »

از امام صادق و باقر عليهما السلام روايت شده كه فرمودند : « لا يصدّق علينا الاما يوافق كتاب اللَّه و سنّة نبيّه صلى الله عليه و آله ؛ ماتنها رواياتى كه موافق قرآن و سنّت پيامبر صلى الله عليه و آله است . تصديق مىكنيم » . « 2 »

چنان كه مشهود است در اين روايات براى بازشناخت صحت و سقم روايات سنّت در كنار قرآن معرفى شده است . پيداست مقصود ائمه عليهم السلام سنّت مسلم و قطعى است ؛ زيرا اگر خود معيار قطعى نباشد نمىتوان با تكيه به آن روايات ناصحيح را بازشناخت ؛ چه احتمال وضع و جعل در خود اين روايت نيز وجود دارد .

علّامه طباطبائى دربارهء ارزش اين معيار ؛ يعنى سنّت قطعى چنين گويد :

خلاصه ، نمىتوان روايتى را مردود شمرد ؛ مگر مخالف قرآن يا سنّت قطعى باشد . . . چنان كه در اصول معارف دينى الهى تنها قرآن و سنّت قطعى حجّت است . « 3 »

ايشان در اين عبارت براى سنّت قطعى دو نقش را برشمرده است : طرح روايات مخالف و پذيرش اصول و معارف دينى به استناد آن .

مرحوم علّامه با استناد به اين معيار به نقد برخى روايات پرداخته است . در اين جا برخى از اين موارد را ياد مىكنيم :

1 . محو و اثبات در شب قدر

1 . محو و اثبات در شب قدر

در تفسير درالمنثور از ابن عباس ذيل آيهء شريفهء « يَمْحُوا اللَّهُ ما يَشاءُ وَ يُثْبِتُ » نقل شده كه گفته است :

ذلك كل ليلة القدر يرفع و يخفض و يرزق غير الحياة و الموت و الشقاوة و السعادة فان ذلك لايزول ؛ اين محو و اثبات در هر شب قدر اتفاق مىافتد . در اين شب فراز و نشيب زندگى افراد مشخص مىشود ، همچنين ميزان روزى آنان معين مىگردد ؛ اما زندگى و مرگ ، شقاوت و سعادت ثابت و غير قابل محو است . « 4 »

( 1 ) . كافى ، ج 1 ، ص 69 ( 2 ) . وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 89 ( 3 ) . الميزان ، ج 1 ، ص 293 ( 4 ) . همان ، ج 11 ، ص 379 - 380