مرزبان وحى و خرد ( يادنامه مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائي قدس سره ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٣٦
تحليل واژگان كليدى قاعده
موجود ثابت ؛ موجود ثابت دائم ؛ موجود ثابت دائم واجب ؛ حال واقع نسبت به قول . « 1 »
معانى حقيقت : حقيقت نيز داراى معانى متعددى است ، از جمله :
1 - ماهيت مِن حيث هىهى : كلّ شىء فإنّ له حقيقة هو بهاهو . . . . « 2 »
2 - ماهيت به ملاحظهء وجود خارجى : و يطلق الذات و الحقيقة عليها [ على الماهية ] مع اعتبار الوجود الخارجى . « 3 »
3 - حقيقت به معناى ماهيت خاص واجب كه عين وجود اوست : . . . فى أنّ وجود واجبالوجود نفس حقيقته . « 4 »
4 - حقيقت در مقابل مجاز . « 5 »
5 - حقيقت به معناى ديد انبيا كه بعد از شريعت و طريقت حاصل مىشود . « 6 »
6 - حقيقت به معناى ذات احدى كه مستجمع جميع حقايق است و به آن حضرت جمع و حضرت وجود و حقيقة الحقايق گفته مىشود . « 7 »
7 - حقيقت در مقابل حق كه حق ، ذات و حقيقت ، صفات باشد .
8 - حقيقت به معناى كشف سبحات جلال بدون اشاره و محو موهوم و محو معلوم و نورى كه از صبح ازل اشراق مىكند ، يعنى ظهور حق به حجاب تعينات و محو كثرات موهومه در ذات .
9 - حقيقت به معنى مطلق فعال و واجبالوجود - و حقيقت به معنى مقيد منفعل موجَد از واجبالوجود .
10 - حقيقت به معناى احديت جامع بين اطلاق و تقييد .
معانى شىء :
1 . ذات و ماهيت ، چنان كه گفته مىشود : شيئيت شىء به فصل اخير آن است .
( 1 ) . خواجه نصيرالدين طوسى ، شرح الإشارات و التنبيهات ، ج 3 ، ص 9 ( 2 ) . علّامه حلّى ، كشف المراد ، ص 80 ( 3 ) . علّامه حلّى ، كشف المراد ، ص 80 ( 4 ) . همان ، ص 54 ( 5 ) . دهخدا ، لغتنامه ، ذيل حرف م ( 6 ) . عزيزالدين نسفى ، الانسان الكامل ، ص 73 - 74 ( 7 ) . كمال الدين عبدالرزاق القاشانى ، اصطلاحات الصوفيه ، تحقيق و تعليق محمد كمال ابراهيم جعفر ، ص 59