مرزبان وحى و خرد ( يادنامه مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائي قدس سره ) ( فارسى ) — الصفحة ٤٢٥

4 . آراى حكماى مسلمان

4 . ماهيت حق تعالى ، انّيتش است . « 1 »

5 . حق تعالى به جهت تكثر صفات ، متكثر نخواهد شد و از همان حيث كه قادر است ، عالم است و بالعكس . . . . « 2 »

6 . خلق - به معناى خالقيت يا به معناى ايجاد يا به معناى مخلوق - از لوازم واجب‌الوجود است . « 3 »

7 . هيچ واحد حقيقى به جز حق تعالى وجود ندارد و ذات حق تعالى در عين دارا بودن صفات متكثر ، واحد است . « 4 »

قول ابن سينا در علم و ايجاد ، به قول عرفا راجع است و مفاد آن به قاعدهء بسيط الحقيقه برمى گردد كه حق تعالى در عين بساطتِ محضهء ذاتى و استجماع كثرات صفاتى و اسمايى در مقام احدى ، متكثر در مقام فعل و ايجاد است ، به حسب فيض مقدس و تعيّن آن به تعيّن ماهيات موجود .

جناب بهمنيار داراى كلماتى است كه مجموع آنها مفاد قاعدهء بسيط الحقيقه را افاده مىكند .

نكات مستفاد از كلمات بهمنيار :

1 . حق تعالى خود را تعقل نمود و تعقل او نفس وجود اوست و نفس وجود اشيا ، تعقل ذاتى حق و از لوازم ذات اوست ؛ پس حق تعالى نفس وجود اشياست .

2 . وجودِ موجودات با كثرتى كه دارند ، به نحو اجمالى در احديّت ذات حق تعالى فانىاند .

3 . هر شىء با انتساب به حق و ترقى وجودى به سوى او ، عين كمال است . حق تعالى نيز عين هر كمال است . پس حق تعالى عين هر شىء است .

4 . عشق حق به ذات خود ، عشق به كمالات و لوازم ذات اوست و موجودات از لوازم ذات اويند و ذات و لوازم ذاتِ صِرف وجودند ؛ پس حق تعالى هم ذات و هم لوازمِ ذاتِ خود مىباشد .

( 1 ) . همان ، ص 184 ( 2 ) . همان ، ص 49 ( 3 ) . همان ، ص 158 ( 4 ) . همان ، ص 181 و 185 و 193