مرزبان وحى و خرد ( يادنامه مرحوم علامه سيد محمد حسين طباطبائي قدس سره ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٨٢
4 . قضاى تشريعى غير حتمى
مىشود كه آن عمل صادر گردد . چنان‌كه فرمود :
قُلْ ما يَعْبَأُ بكم رَبّى لولا دُعاؤكم . « 1 »
و يا :
و لو انَّ اهل القرى آمنوا و اتَّقوا لفَتَحنا عليهم بركات مِن السَّماءِ و الْارْضِ .
و از جمله در روايات تأكيد شده است طول عمر ، مشروط به صلهء رحم و رفع بلا ، منوط به پرداخت صدقه است .
3 . قضاى تشريعى حتمى
3 . قضاى تشريعى حتمى
اين نوع از قضاى الهى به آن دسته از اوامر و نواهى شرعى اطلاق مىشود كه مصلحتش دائمى است و با اختلاف زمان و مكان تغيير نمىكند ، مثلًا خدا در بارهء فلسفهء تشريع نماز فرمود :
اقِمِ الصَّلوة انَّ الصلوةَ تنهى عَنِ الْفَحشاءِ و الْمُنكَر . « 2 »
و يا در بارهء حكمت تشريع روزه فرمود :
كُتِبَ عليكم الصّيامُ كما كتب عَلَى الذين مِن قبلكم لَعَلَّكم تتقون . « 3 »
از آن‌جا كه مصلحت تشريع نماز و روزه دائمى است ، باعث پيدايش روح تقواى الهى مىشود و از ارتكاب معاصى و گناهان جلوگيرى مىكند و وجوب آن براى تمامى اقوام و ملل حتمى است و به ملت و جامعه خاصى اختصاص ندارد . از اين رو ، هيچ پيامبرى مبعوث نشده ، مگر اين‌كه نماز و روزه در رأس برنامه‌هاى وى قرار داشت .
4 . قضاى تشريعى غير حتمى
4 . قضاى تشريعى غير حتمى
اين قضا به آن دسته از اوامر و نواهى شرعى اطلاق مىشود كه با اختلاف اوضاع و احوال و زمان و مكان و وضع خاص مكلفان ، تغيير مىكند . اين قضا همان است كه در قرآن از آن به نسخ تعبير شده و وقوع آن در پاره‌اى احكام و مقرّرات شرعى ، نه تنها امكان‌پذير ، بلكه
( 1 ) . فرقان ( 25 ) آيهء 77 ( 2 ) . عنكبوت ( 29 ) آيه 45 ( 3 ) . بقره ( 2 ) آيه 183