شرح حديث جنود عقل و جهل ( موسوعة الإمام الخميني 49 ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٤٦

فصل سوم فرق ميان قساوت و غضب

فصل سوم فرق ميان قساوت و غضب

فصل سوم فرق ميان قساوت و غضب

] بدان‌كه قساوت ، عبارت از غلظت و شدّت و صلابت قلب است . يُقالُ : « قَسا قَلْبُهُ قَساوَةً وَقَسْوَةً وَقَساءً ؛ غَلُظَ وَصَلُبَ ، وَحَجَرٌ قاسٍ ؛ أيْ صُلْبٌ » « 1 » .

و در مقابل آن لين و رقّت است ، چنانچه در آيه شريفه [ 22 ] از سورهء زمر فرمايد : أَ فَمَنْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَهُ لِلْإِسْلامِ فَهُوَ عَلى نُورٍ مِنْ رَبِّهِ فَوَيْلٌ لِلْقاسِيَةِ قُلُوبُهُمْ مِنْ ذِكْرِ اللَّهِ أُولئِكَ فِي ضَلالٍ مُبِينٍ « 2 » .

در اين‌جا ، مقابل شرح صدر كه ملزوم قبول حق است ، قساوت قلب را كه ملزوم عدم قبول حق است ، قرار داده ، و پس از اين آيه ، لينت و رقّت قلب را كه مقابل حقيقى قساوت است ، مذكور داشته ، چنانچه فرمايد ( دنبالهء اين آيه ) :

اللَّهُ نَزَّلَ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتاباً مُتَشابِهاً مَثانِيَ تَقْشَعِرُّ مِنْهُ جُلُودُ الَّذِينَ يَخْشَوْنَ رَبَّهُمْ ثُمَّ تَلِينُ جُلُودُهُمْ وَ قُلُوبُهُمْ إِلى ذِكْرِ اللَّهِ . . . « 3 » .

و بايد دانست كه ميان قساوت و غضب ، فرق بيّن است ؛ زيرا كه قساوت اين بود كه ذكر شد ، و اما غضب ، پس آن ، يك حركت و حالت نفسانيه‌ايست كه به

( 1 ) - الصحاح ، ج 6 ، ص 2462 ؛ لسان العرب ، ج 11 ، ص 168 . ( 2 ) - « پس آيا كسى كه خدا سينه‌اش را براى [ پذيرش ] اسلام گشاد كرده [ همانند كسى است كه تاريك دل مىباشد ؟ ] پس او بر نورى از سوى خداوند است ، پس واى بر آنان‌كه از سخت‌دلى ياد خدا نمىكنند ، اينان هستند كه در گمراهى آشكارند » . ( الزّمر ( 39 ) : 22 ) ( 3 ) - « خداوند زيباترين گفتار را [ به صورت ] كتابى متشابه ، كه متضمّن وعده و وعيد است ، نازل كرده تا آنان‌كه از پروردگارشان در هراس هستند ، پوست بدنشان از آن به لرزه در افتد ، سپس پوست و دل ايشان به ياد خدا نرم مىگردد » . ( الزّمر ( 39 ) : 23 )