جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى ) — الصفحة ٩٦٨

قسم سيزدهم : آنچه موجب عشر خونبهاست

پنج كس خمس خونبهاى غرق شده واجب است [ 1 ] برقول بعضى از مجتهدين « 1 » .

قسم نهم : آنكه سه خمس خونبها در آن لازم است

چون شكستن دوازده دندان پيش ؛ شش از پائين كه ابتداى آن از دندان پيشتر باشد و انتهاى آن از دندان پستر و شش از بالا به طريق مذكور .

قسم دهم : آنچه در آن دو خمس خونبها لازم است

و آن دو امر است :

اوّل : شكستن شانزده دندان كه از دندانهاى پيش نباشد .

دوم : هر گاه كسى كارى كند كه هردو خصيهء شخصى بزرگ شود .

قسم يازدهم : آنچه در آن چهار خمس خونبها لازم است

و آن در صورتى است كه كسى كارى كند كه هردو خصيهء شخصى بزرگ شود ، چنان كه قادر برآن نباشد كه در وقت رفتن پايها را نزديك گذارد .

قسم دوازدهم : آنكه موجب سُدس خونبهاست

و آن در صورتى است كه چيزى از يك سوراخ بينى شخصى بگذرانند آنگاه جراحت نيك نشود . [ 2 ]

قسم سيزدهم : آنچه موجب عشر خونبهاست

و آن پنج امر است :

[ 1 ] اين اطلاق صحيح نيست و آنچه آن بعض گفته و مورد خبر است شش نفر طفل در فرات بودند يكى غرق شد و دو نفر از آنها شهادت دادند كه آن سه نفر ديگر غرق كرده‌اند او را و آن سه نفر شهادت دادند كه آن دو نفر غرق كرده‌اند ، پس حكم فرمودند : اميرالمؤمنين عليه السلام بر هر يك از پنج نفر به خمس ديه و اين قضيّه خاصّه است و تعدّى از آن مشكل است . ( يزدى ) [ 2 ] محلّ تأمّل است . ( تويسركانى ) * بر قول بعضى و بعضى پنجاه دينار گفته‌اند . ( يزدى ) ( 1 ) شهيد ثانى ، روضه 10 : 147 .