جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى ) — الصفحة ١٥٤

امّا دوازده امرى كه سنّت است :

چهارم آنكه : تسليم را بعد از فارغ شدن از تشهّد بجا آوردن .

پنجم آنكه : چنان گويد كه خود بشنود اگرچه به‌تقدير باشد .

امّا دوازده امرى كه سنّت است :

امّا دوازده امرى كه سنّت است :

اوّل : تورّك نمودن به‌طريق تورّك در تشهّد .

دوم : كفها را بر رانها گذاشتن [ 1 ] .

سوم : انگشتان را به‌هم چسبانيدن .

چهارم : قصد بيرون رفتن از نماز كردن [ 2 ] .

پنجم : قصد سلام برانبيا و ائمّه و ملائكه و جميع مؤمنين انس و جنّ كردن .

ششم : قصد كردن پيشنماز سلام بر مأمومين در ضمن مؤمنين .

هفتم : قصد كردن مأمومين سلام برپيشنماز در ضمن مؤمنين .

هشتم : بلند گفتن پيشنماز سلام را .

نهم : آهسته گفتن مأموم [ 3 ] آن را ، و منفرد مخيّر است .

دهم آنكه : پيشنماز و مأموم در وقت سلام دادن ، به جانب راست [ 4 ]

* يا « السلام علينا و على عباد اللَّه الصالحين » و احوط جمع است ، چنانچه زياد كردن « ورحمة اللَّه وبركاته » در « السلام عليكم » نيز از باب احتياط است . ( يزدى ) [ 1 ] استحباب اين و همچنين انگشتان را به هم چسبانيدن معلوم نيست . ( خراسانى ) [ 2 ] قصد بيرون رفتن از نماز استحباب ندارد . ( خراسانى ) [ 3 ] بلكه مكروه است از براى مأموم شنواندن سلام را به امام . ( خراسانى ) [ 4 ] بلكه به گوشهء چشم‌اشاره‌كند ، يا به نحو ديگر به طريقى كه منافى بااستقبال‌نباشد . ( خراسانى ) * بلكه به‌گوشهء چشم يا ابرو يا بينى به جانب‌راست اشاره‌كند . ( دهكردى ، نخجوانى ، يزدى ) * آنچه از اخبار ائمهء طاهرين عليهم السلام مستفاد است اين است كه امام و منفرد در وقت سلام دادن به سمت راست اشاره كنند ، به نحوى كه از قبله منحرف نشود ، امّا بودن اشاره به صفحهء وجه يا به ابرو يا به بينى و يا به گوشهء چشم ، پس عينى و اثرى از آنها در اخبار نيست و مأموم در هنگام سلام گفتن به سمت راست اشاره كند و در سلام ديگر به جانب چپ اگر در طرف چپ او كسى از مأمومين باشد و اگر كسى نباشد اكتفاء به جانب راست نمايد . ( كوهكمره‌اى )