جامع عباسى ( با حواشي هشت فقيه واليمقام ) ( طبع جديد ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٥

فصل اگر برشخصى بعد از آن كه نماز گزارده باشد ظاهر شود كه در حال نماز روى او به قبله نبوده

بگيرند . و علامت بعضى ديگر از آن بلاد - مثل شهر موصل [ 1 ] آن است كه مشرق را بر جانب چپ و مغرب بر جانب راست بگيرند . و علامت قبلهء بعضى از بلاد شام آن است كه جَدْى را بر دوش چپ [ 2 ] گيرند . و علامت بعضى از آن بلاد آن است كه سهيل را در وقتى كه به‌غايت بلندى رسد در ما بين چشمها گيرند . و علامت بلاد يمن آن است كه سهيل را در وقت مذكور در پس سر ما بين دوشها گيرند .

و اكثر اين علامات از علم هيأت معلوم شده ، و در دانستن قبله اعتماد براين علم جايز است [ 3 ] .

امّا اگر شخصى در صحرا [ 4 ] باشد و از علامات قبله چيزى ظاهر نباشد و شخصى يافت نشود كه از قول او ظنّ قبله بهم رسد ، بر آن شخص واجب است كه نماز را چهار نوبت [ 5 ] به چهار جهت [ 6 ] بگزارد اگر وقت وسيع باشد ، و اگر وقت تنگ باشد به هرقدر كه وقت گنجد نماز گزارد اگر چه يك نوبت باشد ، به هرجهت كه خواهد .

فصل اگر برشخصى بعد از آن كه نماز گزارده باشد ظاهر شود كه در حال نماز روى او به قبله نبوده

فصل اگر برشخصى بعد از آن كه نماز گزارده باشد ظاهر شود كه در حال نماز روى او به قبله نبوده

[ 1 ] - در تعيين قبلهء اين بلاد رجوع نمايند به اهل بصيرت از كسانى كه حاصل مىشود از قول آنهاعلم يا ظنّ با عدم تمكّن از علم . ( خراسانى ) [ 2 ] بلكه بر شانهء چپ . ( خراسانى ) [ 3 ] اگر مفيد علم يا ظنّ با عدم تمكّن از علم باشند . ( خراسانى ) * با حصول مظنّه در جائى كه به آن اكتفاء ميتوان نمود . ( صدر ) [ 4 ] يا در غير صحرا . ( يزدى ) [ 5 ] و لكن به نحوى چهار نماز بگزارد كه يقين حاصل نمايد كه يكى از آنها رو به قبله بوده و برتقدير انحراف هم به جانب راست و چپ نرسد . ( خراسانى ) [ 6 ] نماز در چهار سمت احوط است . ( تويسركانى ) * احوط اين است كه چهار جهت هر دو جهت از آن مقابل يكديگر باشد و دورى جهات از همديگر مساوى باشد و اين حاصل مىشود به دو خطّ متقاطع كه چهار زاويهء قائمه حادث شود . ( مازندرانى ، نخجوانى )