اصول فلسفه رئاليسم ( فارسى ) — الصفحة ١٥٤
ارتباط اعتباريات با حقايق مترتبه به آنها يا كيفيت ارتباط علوم مجعول انسان با خواص واقعى آن
نسبت ، چنان كه روشن است مستقيماً از خارج و واقعيت گرفته نشده‌اند ، زيرا هرچه در خارج محقق است نسبت ضرورت را دارد . بلى ممكن است فعلى در ظرف علم صفت رجحان را پيدا كند كه حال فعلى است كه از مرحله تساوى بيرون آمده و به حد ضرورت نرسيده باشد آن گاه اين نسبت اگر به فعل متعلق شود رجحان فعل « استحباب » و اگر به ترك متعلق شود رجحان ترك « كراهت » خواهد بود و در عين حال اين دو نسبت « استحباب و كراهت » ميان اهل اجتماع دوش به دوش سه نسبت ديگر « وجوب و حرمت و اباحه » كار مىكند .
4 . اعتبارات در مورد تساوى طرفين
4 . اعتبارات در مورد تساوى طرفين
ما يك سلسله اعتبارات با لحاظ تساوى طرفين نيز داريم كه در ميان افراد متساوىالحال - بدون رياست و مرئوسيت - از راه حاجت اجتماع اعتبار شده‌اند مانند اقسام مبادله‌ها ، ارتباطها ، حقوق متعادله اجتماعى كه حاجت به شرح تفصيلى ندارد .
و بايد دانست كه اعتباريات باب رياست و مرئوسيت در اين باب نيز مانند امر و نهى و جزاى خوب و بد در اين مرحله نيز قابل جريان است . ولى چيزى كه هست امر و نهى در اين‌جا تكيه به مولويت ندارند ، بلكه به خوبى و بدى فعل و همچنين جزاى به خود فعل متكى است و از اين رو اين اوامر و نواهى را مولوى نمىگويند بلكه ارشادى مىنامند ؛ يعنى اين گونه اوامر و نواهى به فايده فعل دلالت و هدايت مىنمايند ؛ مثلًا مىگوييم فلان كار را بكن تا سعادت يا فلان فايده را بيابى .
ارتباط اعتباريات با حقايق مترتبه به آنها يا كيفيت ارتباط علوم مجعول انسان با خواص واقعى آن
ارتباط اعتباريات با حقايق مترتبه به آنها يا كيفيت ارتباط علوم مجعول انسان با خواص واقعى آن
چنان كه در آغاز مقاله گفته شد گفت و گوى ما در علوم اعتباريه در سه بخش مىباشد :